BÚT KÝ: CÓ MỘT TÌNH YÊU ĐỐI VỚI RỪNG - LA NGẠC THỤY

  Có một tình yêu đối với rừng

                                                     Bút ký: La Ngạc Thuỵ

         

         Vườn Quốc gia Lò Gò – Xa Mát là khu vực thiên nhiên quan trọng không riêng của tỉnh Tây Ninh mà còn là vùng sinh thái chuyển tiếp giữa Tây nguyên miền Đông nam bộ và đồng bằng sông Cửu Long có diện tích 18.806 hecta phía bắc và phía tây giáp với biên giới Campuchia với nhiều động thực vật quí hiếm. Xen lẫn với rừng là những bàu trảng suối sông … tạo thành các hệ sinh thái rừng và hệ sinh thái đất ngập nước.

          Thực trạng phá rừng lấy gỗ của bọn "lâm tặc" phá rừng làm rẫy và bẫy thú rừng của người dân vẫn còn xảy ra chẳng những của dân ngụ cư mà của cả người dân bên kia biên giới. Vậy mà Ban quản lý rừng chỉ có hai mươi lăm người cùng với ba đội chia thành mười bảy chốt với từ năm mươi đến sáu mươi người làm nhiệm vụ bảo tồn và phát triển các giá trị đa dạng sinh học và cảnh quan thiên nhiên nên công tác bảo vệ rừng lắm nỗi gian nan và phức tạp ... Cùng với Đoàn văn nghệ sĩ Hội Văn học Nghệ thuật Tây Ninh đi thực tế sáng tác đến thăm rừng mới cảm nhận được những giá trị về đa dạng sinh học cảnh quan thiên nhiên của rừng.

         Thạc sĩ Nguyễn Đình Xuân Phó Giám đốc Vườn Quốc gia Lò Gò - Xa Mát hướng dẫn chúng tôi đến thăm Đội cơ động Kiểm lâm bảo vệ rừng nằm bên cầu Đa Ha. Đứng trên cầu nhỏ nhoi trước rừng cây bạt ngàn tôi nhìn xuống dòng suối nước cứ mãi chảy xuôi ra sông Vàm Cỏ Đông mà nhớ đến đến những lời anh Xuân báo cáo về hệ sinh thái đất ngập nước: " Vườn Quốc gia có gần 2.000 hecta trảng cỏ ngập nước tự nhiên theo mùa với nhiều bàu trảng. Chính những bàu trảng này chứa nước để nuôi suối và suối mang nước ra nuôi sông. Đây cũng là nơi tập trung nhiều loài chim nước độc đáo. Trảng Tà Nốt và trảng Tân Thanh là nơi dừng chân của loài Sếu đầu đỏ trên đường di cư từ Hòn Chông - Kiên Giang và Vườn Quốc gia Tràm Chim đến khu vực giáp giữa biên giới Lào - Campuchia để trú đông". Và qua đó chúng tôi cũng hình dung ra được nỗi vất vả gian lao của Đội cơ động kiểm lâm bảo vệ rừng. Đội chỉ có sáu anh em đóng quân trong căn nhà tường xây bên bờ suối Đa Ha như lọt thỏm trong rừng thẳm. Công việc của các anh là bảo vệ rừng nguyên sinh. Điều gây bất ngờ và xúc động đối với riêng tôi là người học trò cũ em Nguyễn Thanh Hải học lớp 5 từ năm học đầu tiên sau giải phóng chính là một trong những người bảo vệ rừng. Vì tôi là Hiệu trưởng nên em chẳng học tôi ngày nào vậy mà em vẫn nhận ra tôi sau ba mươi năm. Tinh thần "tôn sư trọng đạo" vẫn được dân ta giữ gìn mà em là một tấm gương. Nhìn dáng dềnh dàng to lớn của em mà nhớ đến cậu học trò nhỏ bé năm nào ở ấp Long Tân xã Long Thành Bắc huyện Hoà Thành đã có hơn mười lăm năm thâm niên bảo vệ rừng và chưa có năm nào em được ăn tết cùng vợ con. Qua lời Hải kể thì việc lội rừng băng suối ngủ rừng là "chuyện thường ngày" của Đội cơ động. Hôm nào không lội rừng băng suối anh em cũng cảm thấy bứt rứt không chịu nổi. Hôm nay là ngoại lệ vì Ban Quản lý thông báo sẽ có Đoàn văn nghệ sĩ Hội Văn học Nghệ thuật Tây Ninh đến thăm nên "ở nhà" để tiếp đón. Nhưng anh Đội trưởng vẫn vắng mặt do đi họp để báo cáo tình hình bảo vệ rừng.

         Thăm rừng mà không vào rừng thì còn gì là lý thú. Do Hải là tay nấu nướng nên ở lại cùng với Nguyễn Phú Trung Nguyễn Tùng Chinh Nguyễn Minh Thuận lo bữa cơm trưa cho hơn hai mươi người trong đoàn. Hướng dẫn chúng tôi thăm rừng là Vũ Minh Hiếu. Hiếu quê tận miền Bắc chuyển vào Tân Biên lập nghiệp từ năm 1981. Trong rừng giữa trưa trời vẫn lạnh. Hiếu cho biết đây là cái lạnh tự nhiên của rừng chứ không ảnh hưởng gì khí hậu của mùa mưa. Khu vực rừng nguyên sinh cần phải bảo vệ nghiêm ngặt do còn rất nhiều cây dầu tà beng dầu con rái cổ thụ có cây cả năm người ôm không xuể. Cây dầu có đặc điểm là dù mới sinh trưởng sau nhưng vẫn vươn ngọn lên ngang bằng cổ thụ mới chịu phát triển bề ngang nên đứng dưới tán rừng dầu chẳng có chút ánh nắng và không khí không đủ để thở. Các cô văn nghệ sĩ trong đoàn "chịu không nổi" nên đành tiếc nuối quay trở lại. Hiếu kể: hầu như ngày nào chúng em đều phải lội rừng băng suối vượt lối mòn ngang dọc để phát hiện và ngăn chặn kịp thời nạn phá rừng bẫy thú đặc biệt là phòng chống cháy rừng. Tết nguyên đán ba năm về trước khi chúng em dự định về thăm nhà với mục đích mang thức ăn đặc trưng Tết  vào cùng ăn tết ở rừng. Nhưng trên đuờng đi phát hiện dấu vết bọn phá rừng nên đành quay trở lại và lần theo dấu vết suốt mấy ngày đêm mới ngăn chặn được vụ phá rừng lớn đến bảy đoàn xe cù tổng cộng bốn mươi chín người với đầy đủ dụng cụ chặt phá rừng. Chúng nghĩ thời gian Tết chúng em lơ là mất cảnh giác nên chúng mới dám lộng hành như thế. May mà chúng em phát hiện và ngăn chặn kịp thời bắt được bốn xe và hai mươi tám người. Hiếu kể thật đơn giản nhưng trong đoàn ai cũng hình dung được cả cuộc đấu tranh chênh lệch về lực lượng có thể nguy hiểm đến tính mạng giữa những người bảo vệ rừng và bọn phá rừng. Bảo vệ rừng không phải chỉ chống bọn "lâm tặc" đấu tranh tuyên truyền người dân ủng hộ đồng tâm giữ rừng mà còn phòng chống cháy rừng. Đây là nhiệm vụ vất vả nặng nề nhất. Mùa mưa có nhẹ nhàng hơn nhưng mùa nắng phải trực chiến suốt ngày đêm để tuần phòng và kịp thời chữa cháy mà anh em gọi vui là "đi gác lửa".

         Tuy chỉ dạo rừng theo lối "cưỡi ngựa xem hoa" nhưng chúng tôi cũng cảm nhận được nỗi gian nan của Đội cơ động kiểm lâm bảo vệ rừng khi nhìn rừng cây dày đặc cùng với cỏ dại dây leo mây rừng... khi mà thường ngày các anh em phải lội rừng hàng chục cây số để tuần tra trong lúc chúng tôi chỉ mới đi quanh quẩn hơn một giờ đã có người chịu đựng không nổi phải quay ra! Khi trở lại nơi đóng quân trong bữa ăn trưa tôi hỏi Hải: "Giữ rừng gian nan vất vả và nguy hiểm như thế em không sợ sao mà vẫn gắn bó với rừng". Hải cười trao cho tôi ly rượu đế mà anh em phải gởi mua tận bên kia biên giới về đãi khách: "Do chúng em yêu rừng thôi". Chỉ đơn giản thế thôi sao? Và cũng thật dễ thương làm sao?

          Những người gác Rừng Quốc gia thường xuyên không có lễ Tết vì nhiệm vụ không cho phép nghỉ ngơi. Bất kỳ lúc nào cũng xảy ra vi phạm dù những năm sau này đã hạn chế rất nhiều. Ngoài nhiệm vụ bảo vệ phòng chống phá rừng anh em còn phải phòng chống cháy rừng. Đã thế Ban quản lý còn trách nhiệm cao hơn với mục tiêu bảo tồn và phát triển các giá trị đa dạng về sinh học cảnh quan thiên nhiên các hệ sinh thái rừng và hệ sinh thái đất ngập nước của vùng chuyển tiếp. Hệ sinh thái rừng với nhiều thực vật bậc cao bước đầu đã phát hiện được một trăm mười lăm loài trong chín mươi lăm chi năm mươi bảy họ. Các loài cây họ dầu phổ biến như dầu con rái dầu trà beng dầu song nàng vên vên...Ngoài ra còn có các loại gỗ quí hiếm như trai giáng hương cẩm lai gõ mật...và các loài thú có giá trị cao về nguồn gien như chồn dơi voọc vá chân đen sóc bay đen trắng... nằm trong ba mươi lăm loài thú thuộc mười chín họ và mười bộ; có mười hai loài trong sách đỏ Việt Nam. Còn hệ sinh thái đất ngập nước từ các vùng rừng đầm lầy rừng ven sông suối trảng cỏ theo mùa đến các bàu ngập nước quanh năm chứa đựng loài chim nước trong đó có mười loài ghi trong sách đỏ Việt Nam cần bảo vệ như gà nhạn gà lôi hông tía ưng xám Già đẫy Java...

         Ngày 12.7.2005 Ban quản lý Vườn Quốc gia Lò Gò - Xa Mát đã tổ chức Hội thảo đề tài: "Quy hoạch bảo tồn và sử dụng bền vững tài nguyên đất ngập nước ở Vườn Quốc gia Lò Gò - Xa Mát" do Tiến sĩ Trần Triết - Khoa Sinh học Trường Đại học Khoa học tự nhiên và Thạc sĩ Nguyễn Đình Xuân Phó giám đốc Vườn Quốc gia đồng chủ nhiệm đề tài. Theo đánh giá của nhóm nghiên cứu đề tài diện tích đất ngập nước ở Vườn Quốc gia là hơn bốn ngàn năm trăm hec-ta trong đó có gần ba ngàn ba trăm hec-ta đất ngập nước tự nhiên và hơn một ngàn hai trăm hec-ta đất ngập nước nhân tạo. Hệ sinh vật ở vùng đất ngập nước trong Vườn Quốc gia rất phong phú với gần năm trăm loài phiêu sinh thực vật bảy mươi lăm loài phiêu sinh động vật ba mươi lăm loài động vật đáy một trăm linh chín côn trùng nước hai trăm linh sáu loài thực vật bậc cao hơn hai trăm cá thể thuộc lớp lưỡng thê bốn mươi sáu cá thể thuộc lớp bò sát tám muơi hai loài cá một trăm hai mươi ba loài chim...

         Rừng Quốc gia Lò Gò - Xa Mát còn là căn cứ địa quan trọng trong kháng chiến chống Mỹ. Nơi đây có các cơ quan đầu não như Chính phủ cách mạng lâm thời miền Nam Việt Nam Ban Tuyên huấn TW cục Thông tấn xã giải phóng Đài phát thanh giải phóng... nên Vườn Quốc gia với nhiều chức năng và mục tiêu quan trọng khác hẳn các loại rừng khác. Thế nhưng về kinh phí bảo vệ rừng vẫn là 50.000 đồng/ha/năm. Theo anh Nguyễn Đình Xuân thì với khoảng kinh phí đó với lực lượng Ban quản lý và những đội bảo vệ rừng thì ngoài việc trích một phần để mua bảo hiểm cho anh em mức lương còn lại chỉ từ 600.000 đồng đến 900.000 đồng/ tháng. Do vậy dù hiện nay Ban quản lý rất cần tuyển thêm người nhưng rất khó khăn. Đến mức anh Xuân nói vui: có người mới tuyển được hơn tháng sau khi vợ lên thăm than thở đã vội bỏ về. Nguyện vọng của anh em là nâng mức lương lên để có thể đảm bảo được cuộc sống và phụ giúp gia đình trong lúc vật giá cứ mãi leo thang. Dù sao anh em nhất là những người bảo vệ rừng không có chế độ nào khác ngoài lương cũng là những chiến sĩ bảo vệ rừng lâu dài gắn bó cả cuộc đời mình với rừng đôi khi nguy hiểm đến tính mạng mà vẫn hưởng chế độ hợp đồng. Đây là một thiệt thòi lớn so với ngành nghề khác.

 

ngạc thụy

ngạc thụy

Bút ký là ghi lại những vấn đề qua thực tế. Chú là nhà báo nên chuyện đi thực tế là chuyện thường ngày. Hiện chú chỉ cần nhớ và hình dung lại viết thành ký thôi nên cũng khg vất vả lặn lội lắm đâu. Chỉ có điề để trở thành bút ký hay mình phải đặt trọn tâm huyết vào đó Lan ạ.

damlan

Lặn lội

Mỗi khi đi thực tế để tìm tài liệu cho một bài viết như thế này. Cháu hình dung chú phải lặn lội dữ lắm chú nhỉ. Cháu còn dở lắm không lặn lội được nhiều như chú đâu.

ngacthuy

ngạc thụy

CÁM ƠN GÓP Ý CỦA NTHT. ĐÚNG LÀ TÊN GỌI CHO CHUYÊN MỤC ĐÔI KHI KHG CHÍNH XÁC LẮM. NHƯNG ĐÂY LÀ TÊN CỦA CHUYÊN MỤC NÊN HƠI KHIÊN CƯỠNG. SẼ NGHIÊN CỨU THÊM TÊN GỌI CÁC CHUYÊN MỤC KHÁC CHO PHÙ HỢP VỚI TỪNG LOẠI BÀI.

NG.THỊ HÒA THÀNH

kính gởi ĐấtĐứng của La Ngạc Thụy.Tôi là đọc giả mạng khá thường xuyên của Đ Đ.Ấn tượng chung là trang báo mạng này khá phong phú chuyên mục-bài vở.Nhiều lúc có tiết mục trao đổi học thuật văn chương lẫn nhau cũng khá thú vị và bổ ích.Tuy nhiên kiến nghị Đ Đ xem lại cách dùng khái niệm "phê bình" của mình trong việc đặt tên cho chuyên mục.Có những bài chỉ xứng gọi là cảm nhận bình luận hoặc giới thiệu...thôi mà Đ Đ ghi là "phê Bình"thì có khi hơi lệch và lạc.Kính chào Đ Đ.Mong đọc được nhiều bài hay hay trên trang báo mạng này.