BÚT KÝ: VUI BUỒN CHUYỆN VIẾT BÁO - NGUYỄN KHẮC LUÂN

 VUI BUOÀN CHUYEÄN VIEÁT BAÙO

                                         Buùt kyù: Nguyeãn Khaéc Luaân


           
               Naêm 1999 khi coâng taùc ôû Ñaûng uyû xaõ Suoái Ñaù nhaân ñoïc baùo Taây Ninh coù baøi vieát veà ñòa phöông laø ngöôøi trong cuoäc thaáy taùc giaû chöa neâu ñuùng ñieåm chính cuûa vaán ñeà. Toâi suy nghó tìm hieåu vaø quyeát ñònh vieát baøi göûi Ban bieân taäp. Baøi vieát ñaàu tieân cuûa toâi ñöôïc ñaêng ñuùng vaøo ngaøy 30/ 4/ 1999.
        Ñöôïc söï ñoäng vieân coå vuõ cuûa moät ngöôøi baïn thaân toâi tieáp tuïc vieát tin baøi göûi  Ban bieân taäp baùo Taây Ninh.  Nhöõng tin baøi ñöôïc ñaêng toâi so saùnh xem Ban Bieân taäp chænh söûa nhöõng gì so vôùi baûn goác ñeå ruùt kinh nghieäm. Thôøi kyø ñoù treân ñaøi truyeàn hình Taây Ninh coøn coù muïc ñieåm baùo thaáy baøi vieát cuûa mình ñöôïc ñieåm tin toâi  phaán khôûi vaø nghó raèng phaûi coá gaéng hôn nöõa ñeå tin baøi vieát chính xaùc suùc tích hay hôn. Nhöõng tin baøi phaûn aùnh göông ngöôøi toát vieäc toát ñöôïc nhieàu ngöôøi khen nhöõng toå chöùc vaø caù nhaân ñöôïc neâu göông treân baùo phaán khôûi toâi cuõng vui cuøng nieàm vui cuûa ngöôøi ñöôïc neâu göông. Khi toâi vieát nhöõng tin baøi phaûn aùnh nhöõng vieäc chöa toát nhöõng caù nhaân coù haønh vi sai traùi thì cuõng laø luùc nhaän ñöôïc nhöõng aùnh maét nghi ngôø cuøng vôùi nhöõng lôøi leõ boùng gioù. Tröôùc heát laø nhöõng ngöôøi cuøng laøm vieäc cuøng ñòa phöông coù yù cho laø “ soi moùi bôùi loâng tìm veát” coù ngöôøi quen hoûi thaúng khi gaëp maët: -         Sao khoâng laøm vieäc khaùc laïi ñi laøm caùi vieäc soi moùi aáy. Coù anh thì mæa mai - Hoïc haønh ba chöõ lem nhem thaáy röôïi thì theøm thaáy gaùi thì meâ…baøy ñaët daïy ñôøi. Nhöõng lôøi boùng gioù khoâng laøm toâi naûn loøng tuy nhieân ñieàu laøm toâi baên khoaên day döùt laø moät soá ñoàng chí caùn boä coù traùch nhieäm ( huyeän vaø xaõ) ñaõ hieåu khoâng ñuùng vaø cuõng coù nhöõng lôøi noùi vaø haønh ñoäng khoù chòu khi thaáy nhöõng baøi baùo phaûn aûnh nhöõng vuï vieäc trì treä sai traùi tieâu cöïc cuûa caùn boä ñòa phöông. Trong cuoäc hoïp kieåm ñieåm cuoái naêm ñoàng chí  Chuû tòch MTTQ xaõ ñaõ thaúng thaén pheâ bình toâi toäi vieát baùo neâu teân caùn boä laõnh ñaïo xaõ söû duïng xe caûi tieán khoâng ñaûm baûo tieâu chuaån kyõ thuaät deã gaây tai naïn ( baøi döï thi veà an toaøn giao thoâng do Baùo Taây Ninh toå chöùc) ñoàng chí aáy noùi :
     - Neâu teân cuï theå theá laø laøm maát uy tín cuûa caùn boä laõnh ñaïo.
        Trong cuoäc giao ban ôû xaõ moät ñoàng chí caùn boä  ngaønh baûo veä Phaùp luaät dô tôø baùo coù ñaêng tin vaø hình taám baûng chæ ñöôøng baûng hö hoûng khoâng roõ chöõ ñoàng chí  hoûi toâi :
    -  tin vaø hình naøy ñöôïc traû bao nhieâu tieàn nhuaän buùt? 
    Toâi traû lôøi:
    -  hai möôi nghìn ñoàng
.
    Ñoàng chí  aáy thaûn nhieân:
    -  Coù hai möôi nghìn maø maát coâng chuïp hình vieát tin chæ caàn ñieän baùo cho toâi toâi traû 50 nghìn ñoàng. 
        Toâi vieát veà nhöõng vöôùng maéc trong vieäc giaûi toaû di dôøi daân cö ñaûo Nhím trong hoà thuyû lôïi Daàu Tieáng moät ñoàng chí Phoù chuû tòch UBND huyeän dô tôø baùo coù baøi toâi vieát noùi sang saûng:
    - Ñaây baùo chí vieát khoâng uûng hoä ñòa phöông ñi uûng hoä daân theo ñuoâi quaàn chuùng cöù nhö vaày laøm sao ñieàu haønh. 
        Moïi ngöôøi nhìn toâi nhö traùch moùc nhö leân aùn; ngay sau ñoù coù ñôn cuûa daân treân ñaûo Nhím khieáu naïi veà chính baøi vieát treân veà Toaø baùo vôùi noäi dung: “ Taùc giaû baøi vieát uûng hoä chính quyeàn laøm sai khoâng baûo veä quyeàn lôïi cuûa daân”. Thaät laø hoûng caû ñoâi ñöôøng baùo haïi Toaø baùo phaûi cöû phoùng vieân xaùc minh laøm roõ vaø traû lôøi; ñôn thöa cuûa daân chöa ñuùng söï thaät khoâng coù cô sôû vaø khaúng ñònh toâi ñaõ vieát ñuùng. Cuõng chuyeän di dôøi cö daân ñaûo Nhím toâi vieát baøi phaûn aùnh caùc chaùu hoïc sinh treân ñaûo khoâng coù nôi hoïc vì söï di dôøi chaäm treã trong khi daân chöa ñi heát nhöng tröôøng ñaõ ñoùng cöûa gaàn 100 chaùu hoïc sinh tieåu hoïc khoâng coù thaày daïy phaûi nghæ hoïc. Baùo phaùt haønh ñöôïc 3 ngaøy anh baïn laø Phoù ban tuyeân giaùo gaëp toâi noùi nhoû: “ My chuaån bò tinh thaàn theá naøo Bí thö huyeän uyû cuõng keâu my leân laøm vieäc veà baøi baùo. Beân phoøng giaùo duïc leân gaëp bí thö phaûn aùnh gay gaét laém ñaáy”. Ñuùng nhö toâi nhaän ñònh Bí thö huyeän ñaõ khoâng goïi toâi leân ñeå laøm vieäc. Toâi coøn nieàm tin ñeå tieáp tuïc vieát.
Moät chuyeän buoàn hy höõu: Vieát baøi khen ngôïi cuõng bò kieän. Moät ñoàng chí laõo thaønh ñöôïc trao taëng huy hieäu 50 tuoåi Ñaûng tröôùc luùc leã cöû haønh ñoàng chí Phoù bí thö huyeän uyû keå cho moïi ngöôøi cuøng nghe veà nhöõng chieán coâng cuûa ñoàng chí laõo thaønh noï khi ñoàng chí aáy laø chieán syõ Ñieän Bieân Phuû. Toâi ghi cheùp ñaày ñuû nhöõng yù ñoàng chí Phoù bí thö keå khi aáy Ñoàng chí laõo thaønh chæ cöôøi vaø gaät ñaàu khoâng heà leân tieáng caûi chính lôøi keå cuûa ñoâng chí Phoù bí thö. Toâi vieát trung thaønh nhöõng chi tieát ghi nhaän ñöôïc baùo phaùt haønh ñoàng chí laõo thaønh noï khieáu naïi vôùi noäi dung: Thaønh tích cuûa ñoàng chí aáy chöa ñeán möùc aáy baùo vieát sai. Toâi phaûi töôøng trình vaø kieåm ñieåm tröôùc Ban bieân taäp. Ñuùng laø chuyeän khen khoâng phaûi laø deã noùi gì ñeán pheâ bình leân aùn.Khi Ñaûng vaø Chính phuû coù chæ thò veà vieäc caùc ñôn vò ñòa phöông phaûi giaûi quyeát vaø traû lôøi nhöõng vaán ñeà baùo chí neâu. Nhaát laø khi coù chæ thò cuûa Tænh uyû Taây Ninh quy ñònh chaäm nhaát sau 15 ngaøy caùc ñôn vò ñòa phöông phaûi giaûi quyeát vaø traû lôøi coâng khai treân baùo nhöõng vaán ñeà baùo chí phaûn aùnh nhö moät luoàng sinh khí môùi tieáp söùc cho nhöõng ngöôøi laøm baùo. Môùi ñaây ñoàng chí Nguyeãn Vaên Beânh Bí thö huyeän uyû DMC tình côø gaëp toâi bieát toâi vieát baùo ñoàng chí  caên daën:
    - Neân vieát caû vieäc toát vaø vieäc chöa toát ñöøng ñeå nhaân daân thaáy moät chieàu neâu nhöõng vieäc chöa toát cuõng laø goùp coâng söùc xaây döïng Ñaûng xaây döïng chính quyeàn ngaøy caøng trong saïch vöõng maïnh. 
        Vì ñam meâ toâi trôû thaønh ngöôøi vieát baùo nghieäp dö nhöõng chaên trôû day döùt khi ñaõ ñöôïc giaûi toaû ngoïn löûa ñam meâ trong toâi nhö ñöôïc tieáp theâm nguoàn löïc.
Trong ngheà caàm buùt vieát baùo chaéc ai cuõng hôn moät laàn gaëp phaûi nhöõng chuyeän “ cöôøi ra nöôùc maét” vaø chuyeän “tai naïn ngheà nghieäp” cuõng khoâng chöøa ai ra caû. Toâi chæ laø coäng taùc vieân vì ñam meâ neân yeâu thích ngheà vieát laùch tuy chöa bò tai naïn ngheà nghieäp nhöng cuõng ñaõ maéc phaûi khoâng ít phieàn toaùi. Nhöng nieàm tin ñaõ giuùp toâi trong moïi hoaøn caûnh ñaëc bieät laø ngöôøi daân khi coù vieäc ñaõ giaønh cho ngöôøi vieát baùo nhöõng tình caûm quyù meán tin caäy. Nhaân ngaøy Baùo chí Caùch maïng toâi xin keå vaøi maåu chuyeän nhoû toâi thaáy vui vui trong naêm 2008 naøy. Sau teát Nguyeân ñaùn Maäu Tyù moät ngöôøi baïn thaân cuøng coâng taùc vôùi toâi ñöa hai tôø hoaù ñôn thu tieàn ñieän thaép saùng cuûa hai gia ñình cuøng thu moät thôøi khaéc vaø do moät ngöôøi ñi noäp vì hai gia ñình laø baø con laïi ôû gaàn nhau. Hoaù ñôn cuûa gia ñình coù soá kw söû duïng trong thaùng hôn gia ñình kia ñuùng 01 kw ñieän nhöng phaûi noäp soá tieàn cao hôn  gia ñình kia ñeán hôn 30 nghìn ñoàng. Toâi chuïp hình 2 tôø hoaù ñôn vaø vieát baøi baùo neâu thaéc maéc baøi baùo ñaêng vaøo soá thöù Naêm trong thaùng 2/ 2008. Môùi 8 giôø 20 phuùt moät nhaân vieân ñieän löïc ñaõ ñeán truï sôû UBND xaõ ñöa ra baûn phoâ toâ baøi ñaêng baùo anh nhaân vieân naøy ñöa ra yù kieán truy tìm ngöôøi cung caáp thoâng tin laäp bieân baûn. Ñieàu toâi thaáy baát ngôø laø moät  Phoù chuû tòch UBND xaõ toû thaùi ñoä böïc doïc khoù chòu vôùi noäi dung baøi baùo vaø coù yù cho raèng  baùo chí “ moi moùc” nhieàu ngöôøi toû thaùi ñoä baát bình vôùi vò caùn boä noï vaø cho raèng: Leõ ra khi xem baøi baùo laø caùn boä Chính quyeàn phaûi toû thaùi ñoä vaø coù haønh vi baûo veä beânh vöïc ngöôøi daân bò thieät thoøi ñaèng naøy vò caùn boä naøy laïi coù lôøi leõ “ truy truø” ngöôøi cung caáp vaø ngöôøi vieát baøi phaûn aùnh.  Ngaøy 9/ 3/ 2008 toâi nhaän ñöôïc 2 cuoäc ñieän thoaïi cuûa 2 noâng daân ôû vuøng saâu coù hoa maøu bò thieät haïi naëng do hai côn möa lôùn ñeâm 7 vaø 8 thaùng 3. Khi toâi tôùi nôi thì nöôùc ñaõ ruùt hoa maøu hö haïi la lieät nhieàu ngöôøi daân nöôùc maét ñaàm ñìa toâi hoûi vaøi ngöôøi: ñaõ baùo Chính quyeàn chöa coù ai tôùi kieåm tra khoâng? Ai ñöôïc hoûi cuõng chung caâu “ Baùo chính quyeàn cuõng nhö khoâng nhôø chuù vieát baùo may ra caáp treân bieát coøn thöông tình cho khoanh nôï hay cho vay theâm ñeå laøm laïi”. Toâi ñöôïc döï vaøi cuoäc hoïp ôû xaõ vaø huyeän sau ñoù thì quaû nhieân khoâng ai baùo caùo gì ñeán vieäc hai côn möa gaây thieät haïi caû tyû ñoàng vì hai ngaøy ñoù laø thöù Baûy vaø Chuû nhaät. Phaûi chaêng caùn boä cuûa chuùng ta hieän nay chæ lo laøm vieäc cho heát ngaøy heát giôø; vaø nhöõng chuyeän nhö treân  coù phaûi laø beänh voâ caûm cuûa moät boä phaän caùn boä? Khi bieát toâi vieát baøi phaûn aûnh veà vieäc Chính quyeàn cô sôû moät xaõ khoâng quan taâm ñeán moät ñaùm tang cuûa moät ñoàng chí só quan quaân ñoäi nghæ höu trí qua ñôøi chæ vì lí do ñoàng chí naøy khoâng phaûi laø ñaûng vieân neân xaõ khoâng coù traùch nhieäm. Vì haàu nhö trong ñoäi nguõ caùn boä xaõ naøy chöa ai nghieân cöùu (ñoïc) Phaùp leänh Cöïu chieán binh Vieät Nam neân khoâng bieát traùch nhieäm cuûa Chính quyeàn cô sôû phaûi laøm gì. Moät ñoàng chí laõnh ñaïo ñaõ coù lôøi nhö “naên næ” vôùi toâi: “ Ñöøng ñaêng baùo maát maët ñòa phöông laém ñeå kieåm ñieåm ruùt kinh nghieäm noäi boä”.
        Vaøi maåu chuyeän nhoû nhö treân ñaõ phaàn naøo giuùp cho ngöôøi caàm buùt vieát baùo nieàm tin: Khoâng chæ Ñaûng Nhaø nöôùc maø nhaân daân giao cho Baùo chí moät söù meänh cao caû:  Phaûn aùnh trung thöïc chính xaùc kòp thôøi caùc hoaït ñoäng xaõ hoäi.