DIỆN MẠO VĂN HỌC TÂY NINH TỪ SAU NĂM 2004 - La Ngạc Thụy

 

DIỆN MẠO VĂN HỌC TÂY NINH TỪ SAU NĂM 2004

La Ngạc Thụy

 

 

Có thể nói hoạt động văn học nghệ thuật Tây Ninh bắt đầu khởi sắc từ năm 2004 năm mà cả nước nhận được sự tài trợ sáng tạo từ chính phủ thông qua Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam. Đây là chặng đường phát triển nhất nhìn từ góc độ lực lượng văn nghệ sĩ và tác phẩm được xuất bản.

 

Để hình dung rõ nét hơn về chặng đường phát triển của văn học Tây Ninh chúng ta hãy lui về năm 1993 - 1994 giai đoạn chuẩn bị đại hội Văn nghệ Tây Ninh lần thứ nhất Tây Ninh mở cuộc thi sáng tác mang tầm vóc qui mô tương đối lớn đầu tiên kể từ sau ngày giải phóng 30-4-1975 của tỉnh về văn học nghệ thuật mang tên "Tây Ninh - những chặng đường vàng son". Riêng về mảng văn học với các tác giả đạt giải như Nguyễn Đức Thiện Nhất Phượng La Ngạc Thụy Nguyễn Quốc Việt Phạm Đình Trúc Thu Tích Lan (Trần Văn Rạng) Minh Phương ... hiện nay đã trở thành những cây bút chủ lực của văn học Tây Ninh. Qủa thật suốt quảng thời gian sau này đến năm 2004 ngoài nhà văn Nguyễn Đức Thiện và nhà thơ Trần Hoàng Vy xuất bản vài đầu sách là cả thời gian dài đời sống văn học Tây Ninh khá bình lặng. Sở dĩ có sự bình lặng này là vì trong đời sống văn học giai đoạn này chưa xuất hiện những "cú hích" cần thiết cho hoạt động sáng tạo. Cụ thể sau đại hội không bao lâu cơ quan Hội cũng thu hẹp lại còn 2 phòng trong khuôn viên Sở Văn hóa - Thông tin và tạp chí Văn nghệ Tây Ninh - nơi chuyển tải tác phẩm của văn nghệ sĩ cũng ngưng phát hành nếu có cũng chỉ 1 2 số trong năm để minh chứng là Hội VHNT Tây Ninh vẫn tồn tại. Hoạt động sáng tác văn chương của văn nghệ sĩ trong giai đoạn này trở nên đơn độc thầm lặng gắn với nhu cầu tự biểu hiện tư tưởng tình cảm cá nhân là chính của những người còn tâm huyết.

Chương trình hỗ trợ sáng tạo tác phẩm của Chính phủ năm 2004 thật sự là "cú hích" tạo bước đột phá. Khởi đầu là 2 đầu sách Truyện ký và thơ "30 năm Giải phóng Tây Ninh" tập hợp hầu hết những tác giả và tác phẩm được sáng tác từ sau năm 1975. Tuy nhiên do quá trình chuẩn bị quá gấp rút nên số lượng và chất lượng tác phẩm tác giả chưa phản ánh đúng thực tế sáng tạo của văn nghệ sĩ suốt 30 năm qua. Đây cũng là chất xúc tác tạo ra sự cộng hưởng kích thích cảm hứng sáng tác một không khí văn chương sôi động và thực sự khởi sắc tạo hiệu ứng cho sự nẩy mầm cất cánh có sức lan tỏa thúc đẩy văn nghệ sĩ sáng tạo để có những tác phẩm văn chương lần lượt ra đời. Song song với 10 đầu sách văn và thơ từ nguồn kinh phí tài trợ một số tác giả tâm huyết trong và ngoài hội đã tự đầu tư trí tuệ và tiền bạc xuất bản nhiều đầu sách tạo cho đời sống văn học Tây Ninh trở nên có sinh khí. Nếu như từ năm 2004 cho đến năm 2008 Hội đầu tư xuất bản 7 đầu sách là những tuyển tập cho nhiều tác giả có trọng điểm chỉ duy nhất một tập thơ "Dòng sông và nỗi nhớ" của tác giả Vũ Miên Thảo là được in riêng và năm 2009 sau đại hội Văn nghệ lần thứ 3 mới có chủ trương thẩm định tác phẩm xuất bản từng tác giả với 3 đầu sách. 6 năm chỉ xuất bản được 10 đầu sách là quá ít so với nhu cầu. Cần ghi nhận trong khoảng thời gian này các tác giả đã tự đầu tư kinh phí in nhiều đầu sách đã góp phần tạo nên diện mạo văn học Tây Ninh thêm đa dạng phong phú.

Những năm qua số lượng tác phẩm được giới thiệu đầu sách xuất bản không ít nhưng nhìn chung chất lượng chưa cao còn quá ít tác phẩm tạo được dư luận chưa gây được tiếng vang trên diễn đàn văn học. Ngoài ra còn có những tác phẩm của nhà văn Nguyễn Đức Thiện Trần Hoàng Vy nhưng do số lượng phổ biến ở Tây Ninh quá ít nên cũng không tạo được dấu ấn đi vào lòng bạn đọc. Không khí sáng tạo và in ấn khá sôi động với những đề tài và bút pháp còn theo lối mòn quen thuộc chưa có thay đổi nhiều. Phần lớn người viết chưa có ý thức tìm tòi sáng tạo và đổi mới trong sáng tác. Không thể phủ nhận đang có sự chuyển hướng nào đó trong một số tác phẩm đặc biệt là của nhà văn Nguyễn Đức Thiện và Thạch Minh. Còn lại chưa thât sự có thay đổi và định hình phong cách rõ rệt trong đội ngũ những người sáng tác.

Đội ngũ sáng tác thơ ở Tây Ninh khá đông và đầu sách xuất bản nhiều (tác giả tự xuất bản là chính) với 14 tập thơ. Những năm qua có thể kể đến những tập thơ được xuất bản: Lang Thang (Nguyễn Đức Thiện Nxb Hội Nhà văn - 2005) Bóng nhớ (Trần Hoàng Vy Nxb Văn học - 2005) Nắng trong tim - nắng trong thơ (Phan Kỷ Sửu Nxb Văn nghệ - 2006) Em và tôi và năm tháng trăng và biển và em (Minh Phương Nxb Văn nghệ - 2006) Ánh đèn phố Núi (Sông Hương Nxb Văn nghệ - 2006) Dòng sông và nỗi nhớ (Vũ Miên Thảo Nxb Văn nghệ - 2006) Chốn xưa (Nguyễn Quốc Nam Nxb Văn nghệ - 2006)  Đi về phía mặt trời (Khali Chàm - Nxb Văn nghệ - 2006) Cọng rau tập tàng (Cảnh Trà Nxb Hội Nhà văn - 2007) Trăng ngân (Nguyệt Quế Nxb Thanh Niên - 2007) Trên lối đi xưa (Trần Mỹ Liên Nxb Hội Nhà văn - 2007) Môi ngọt (Nguyễn Thị Kim Liên Nxb Hội Nhà văn - 2007) Một mình hát với đêm khuya (Trương Văn Bảy Nxb Hội Nhà văn - 2007) Thơ Tây Ninh (Nhiều tác giả Nxb Văn nghệ - 2008) và tập thơ thiếu nhi Chớp mắt rồi cười (Trần Hoàng Vy Nxb Văn nghệ - 2009)... Ngoài những tác giả mới thơ vẫn duy trì những cây bút chủ lực có vắng đi một vài tác giả đã tự khẳng định được mình như Nguyễn Quốc Việt Nguyễn Văn Tài Đặng Mỹ Duyên Lê Thị Phù Sa ... chưa có điều kiện xuất bản và Vũ Xuân Chinh Sinh Thu Phạm Mai Văn Ngân Nguyễn Văn Ngọ ... đã vắng bóng trên thi đàn. Trong thời gian qua đã bổ sung một số cây bút mới Trương Văn Bảy Trần Mỹ Liên ... Nhìn chung lực lượng thơ đông đảo chất lượng tác phẩm khá đồng đều nhưng chưa có hiện tượng bứt phá. Có chăng là Khali Chàm chọn lối thơ thiền Nguyễn Quốc Việt Nguyễn Văn Tài có chú ý ngôn ngữ và hình tượng mới trong thơ. Có thể nói thơ Tây Ninh tạo được diện rộng nhưng thiếu đỉnh cao chưa có sự đổi mới và bứt phá nào đáng chú ý về mặt thi pháp. Một số tác giả cũng đang thể nghiệm cách tân nhưng chưa định hình rõ nét ...

Về mảng văn xuôi lực lượng và số đầu sách có ít hơn so với thơ nhưng đa số đều khẳng định được mình có tác phẩm đăng tải trên diễn đàn văn nghệ cả nước. Ngoài nhà văn Nguyễn Đức Thiện được xem như sáng tác chuyên nghiệp với hơn 10 đầu sách có sự hỗ trợ in ấn của Hội Nhà văn Việt Nam còn lại đều sáng tác chưa đều. Những tác phẩm xuất bản có thể kể: tập truyện ký nhiều tác giả "30 năm Giải phóng Tây Ninh (Hội VHNT Tây Ninh tuyển chọn và xuất bản - 2005) Người Thanh tra kiên cường (Thạch Minh Nxb Công an nhân dân - 2005) tập truyện ngắn Những cây bút trẻ Tây Ninh (Hội VHNT Tây Ninh - 2006) tập truyện ký Những câu chuyện sau 30 năm (Nhiều tác giả Nxb Văn nghệ - 2006) Đồi Cỏ hát (Trần Hoàng Vy Nxb Kim Đồng - 2006) Những giấc mơ đã thành sự thật (Bút ký La Ngạc Thụy- Nguyễn Tấn Hùng Nxb Văn nghệ - 2007) Chuyện đời đen trắng (Thạch Minh Nxb Hội Nhà văn - 2008) Mùa bông súng tím biếc (Truyện ký Nguyễn Khắc Luân Nxb Hội Nhà văn - 2009)... Qua những tác phẩm đã xuất bản cho thấy các tác giả Trần Hoàng Vy La Ngạc Thụy Nhất Phượng Nguyễn Khắc Luân Thạch Minh Đặng Hoàng Thái Đào Phạm Thùy Trang ... sức viết khỏe giọng văn sắc sảo nhiều vốn sống và tiếp cận hiện thực xã hội không né tránh. Đây là các tác giả đầy nội lực của văn xuôi Tây Ninh. Còn các tác giả Thiên Huy Bích Như Thu Trâm Nguyễn Tấn Hùng ... do công tác bận rộn ít viết hơn có người buông bút hẳn. Nhìn chung các tác giả văn xuôi sáng tác chưa đều sức viết chưa thật sung mãn nên mảng văn xuôi đang bị thu hẹp dần. Văn học Tây Ninh đang cần và chờ sự trở lại của họ. Điều đáng quan tâm là chưa có tác giả nào đầu tư sáng tác dài hơi (ngoài nhà văn Nguyễn Đức Thiện) viết tiểu thuyết. Truyện ngắn và bút ký luôn là thể loại được các tác giả lựa chọn để sáng tác mảng thiếu nhi dường như bỏ ngõ chỉ có nhà văn Trần Hoàng Vy còn theo đuổi mảng đề tài chiến tranh không có tác giả nào đủ vốn sống để thể hiện. Đây là mảng thiếu xót lớn chúng ta đang mang nợ với lịch sử và quá khứ vì Tây Ninh là nôi cách mạng rất phong phú về đề tài. Trên tạp chí Văn nghệ Tây Ninh xuất hiện vài tác giả mới Phùng Thị Tuyết Anh Nguyên Hạ Thanh Nhã Anh Thi ... nhưng bút pháp còn hạn chế còn thể nghiệm chưa định hình. Mặc dù vậy ở thể loại này số lượng cũng chưa nhiều mỗi năm trình làng vài ba truyện ngắn hoặc bút ký nên số tác giả viết nhiều rất ít và số tác phẩm được in thành sách chưa có bao nhiêu. Phải nói là văn xuôi Tây Ninh bó hẹp về đề tài và thể loại sa vào đề tài vụn vặt không có sự đầu tư nghiêm túc. Các tác phẩm in thành sách là một sự tập họp lại chưa có chủ đề rõ ràng dễ dãi và đơn điệu. Lực lượng trẻ kế thừa cũng đang hụt hẩng và các tác giả chủ lực hầu hết đã cao tuổi khó bứt phá mạnh mẽ. Trong lúc người đọc đang chờ những tác phẩm hay hơn mới lạ hơn và thể hiện được hiện thực xã hội cũng như trăn trở của cuộc sống. Đặc biệt là những tác phẩm mang tính đặc trưng Tây Ninh.

Trên đây chỉ là một số cảm nhận cá nhân chưa được đầu tư nghiên cứu đúng mức nhưng là một thực tế đáng quan tâm. Rất cần những nhà quản lý văn học nghệ thuật phân tích đầy đủ và khách quan hơn để có biện pháp thúc đẩy nền văn học Tây Ninh theo kịp sự phát triển chung.

 La Ngạc Thụy

Lê Trường Hưởng

Cảm ơn Anh La Ngạc Thuỵ!

Chưa biết nhiều về Tây Ninh
Được đọc bài viết của anh
Mới hay Bà Đen sinh sản
Cũng nhiều các bậc tài danh

La Ngạc Thuỵ

Không sót cũng không cố tình

vuong vĩnh khang mến!
Đúng là ở Tây Ninh còn nhà thơ HCB khá nổi tiếng và là anh em cùng làm văn nghệ từ những năm 70. HCB cũng xuất bản nhiều tập thơ nhưng do tôi không có tập thơ nào trong tay nên không thể nhận diện được rõ nét nên đành không đề cập tới.

vuong vĩnh khang

sót hay cố tình

Hình như còn một nhà thơ khá nổi tiếng hồchíbửu - LNT ko nói đến hay cố tình vờ đi nhỉ ?