BÀN TRÒN VĂN NGHỆ: THƯ NGÕ GỬI ANH VÕ TẤN CƯỜNG - TRẦN MINH TẠO

      THƯ NGÕ

GỞI ANH VÕ TẤN CƯỜNG ...

                                      TRẦN MINH TẠO

 

       Tôi đã đọc bài viết mới nhất của anh về tôi trên Phongđiệp.net.Trong bài viết này tôi thấy anh đã  bắt  đầu "bỏ bóng"  để  chuyển sang mục tiêu "đá vào chân"; đã không còn "mặt trăng" để bàn thảo  cùng nhau mà thay thế vào đó chỉ là những vấn đề thuộc về linh tinh quanh  "ngón tay chỉ mặt trăng" nên tôi thấy rằng tôi không nên nói gì nữa với anh nhất là khi ngoài trời ngày tết nguyên đán đang về với bao nhiêu bận rộn đang xếp hàng chờ đón.

 

Tuy nhiên trong bài viết trên anh có vài câu hỏi trực tiếp với tôi tôi định qua tết trả lời song vì ngại anh phải chờ đợi lâu nên xin viết ra đây vài ý tóm lược nhờ Phongđiệp.net chuyển tới anh sẳn kết hợp  trao đổi  vắt tắt  lại vài điều cần trao đổi ...

      1/Viết xưa nay luôn là dạng trò chuyện gián tiếp giữa hai người đang ở cách xa nhau về mặt không gian lẫn thời gian bằng một hệ thống tín  hiệu ngôn ngữ như thế nào đó ...Do vậy để có thể thông tri chính xác một cách tối ưu ( vì nó  thường hay lâm vào trạng  huống "văn bất tận ngôn ngôn bất tận ý") nội dung ý tưởng của mình vốn là những thực thể hoàn toàn nằm trong khu vực tinh  thần  nơi  riêng mình ở bên ngoài không gian vật lý không thể có được những đặc tính ngoại giới có thể  khả xúc khả lượng bằng ngũ quan đối với người "đối thoại"có liên quan ... nên hẳn anh cũng đồng ý với tôi rằng người cẩn thận khi viết lách không bao giờ dám lỏng lẻo trong việc dùng sai từ viết sai từ (trừ khi vì lý do kỹ thuật về in ấn...);về phía người đọc tất nhiên cũng không thể không có yêu cầu ấy như một điều kiện căn bản tiên quyết trước khi có thể giao lưu ý tưởng với nhau.Thành ra khi đọc các bài viết của anh thấy anh ưa dùng tín hiệu ngôn ngữ viết chưa chính xác nơi văn bản (tất nhiên là phải căn cứ vào giao ước  ngôn ngữ cộng đồng đương thời mà hai bên đang sử dụng với nhau không thể lấy theo ý nghĩa  từ  tôi hay từ  anh đang mới vừa riêng tư chế tác "ngẫu hứng" ra mà thay vào cho  được) thì tôi không thể không "ý kiến"lại cùng  anh ở   tư cách một người đọc. Điều này tôi thấy anh cũng vừa  đòi hỏi ở nhà văn Ngô Khắc Tài thậm chí đưa tới chuyện   từ chối bác bỏ  một  sự "thương lượng" khi anh cho rằng nhà văn này đã dùng sai từ ( "Cái Nhìn" thay vì  phải là "Cách nhìn") theo ý anh...(Anh nên đọc lại bài  viết trả lời của anh cùng  nhà văn NKT).

               Thưa anh anh đã cẩn thận và đúng đắn như vậy thì tại sao lại tỏ ra khó chịu khi thấy  tôi   học tập noi gương theo anh nhất là khi đây vốn là một yêu cầu chung và luôn  khách quan cho bất kỳ  sự giao tiếp ngôn ngữ nào nhất là khi  những cuộc giao tiếp ấy  lại diễn ra gián tiếp từ xa bằng một hệ thống  tín hiệu ngôn ngữ viết mà lại là bàn những vấn đề hết sức trừu tượng có liên quan đến lĩnh vực văn học nữa?Ví dụ:anh dùng khái niệm "phong cách nghệ thuật" để gọi  một nội dung vốn thuộc về "văn phong" thì có nên không? Anh viết  "con gà" mà hình ảnh ý tưởng dự định truyền đạt trong trí não  anh  thực ra  lại là con "Dê" thì người tiếp nhận và thừa hành (nếu có ) ý tưởng từ lời nói hay câu viết của anh sẽ biết đâu là đâu mà đối đáp và thừa hành ?

              Thêm một ví dụ nữa nằm trong vấn đề phải là từ  "Phát sinh" hay "Phái sinh" mà tôi đã vừa trao đổi với anh trong bài trước.

              Anh viết rằng : "Tôi cố ý dùng từ: "Nghĩa phát sinh" theo từ thuần Việt có nghĩa là nghĩa được sinh ra từ nghĩa gốc từ nghĩa tự nguyên" (Để giải thích nội dung nghĩa của từ "phồn thực" trong trường hợp anh viết ra các cụm câu văn phê bình sau đây: "Phồn  thực yêu" "Sự phồn thực trong thơ Lam Hạnh...."-TMT).

             Thưa anh vậy anh giải thích ra sao khi  trước đó cũng nằm trong ý hướng giải thích trường hợp này anh  lại cho rằng: "...dù hiểu nghĩa tự nguyên của từ ngữ nhưng trong qúa trình viết phê bình thơ tôi cho rằng người viết phải vượt qua nghĩa tiêu dùng để tạo dựng phát hiện lớp nghĩa phát sinh khi cho các từ ngữ kết hợp hôn phối với nhau"?

           Rõ ràng lúc thì anh viết  "dù hiểu nghĩa tự nguyên của từ  nhưng....phải vượt qua nghĩa tiêu dùng (ý nói là nghĩa "tự nguyên") để tạo dựng phát hiện lớp nghĩa  PHÁT SINH..( ý nói là một loại nghĩa vượt qua nghĩa tự nguyên nghĩa tiêu dùng) lúc thì anh lại nói "tôi cố ý dùng từ ... được sinh ra  từ nghĩa gốc từ nghĩa tự nguyên"?!

          Thưa anh tôi có "dung tục" "thiên lệch" "hạn hẹp về tư duy" khi cho rằng anh vẫn cứ  mãi rơi vào "phương pháp luận phê bình biện bác  quanh co bất nhất" chỉ trong vòng một hai ngày giữa lần viết này với lần viết kia  không?

         Còn nữa. "Phát Sinh" là từ Hán Việt.Anh bảo anh dùng nó "...theo từ thuần Việt có nghĩa là nghĩa được phát sinh ra từ nghĩa gốc từ nghĩa tự nguyên" là sao?

          Anh không hề biết  "Phát Sinh" là từ Hán Việt không phải là từ thuần Việt sao?! Làm sao mà có "nghĩa gốc tự nguyên thuần Việt" nào trong một từ  vốn chỉ thuần túy là   Hán Việt  để anh dùng  chứ ?

          Xin thưa cả cái kiến thức tối tiểu và tối hạ về từ ngữ này mà anh còn chưa rành thì tôi quả là không thể  hình dung được  anh đã từng học hành như thế nào ở hai trường đại học trong đời (Sư phạm văn và Báo chí) mà anh đã vừa kể  ra trong bài viết mới đây kể cả cái sự tự học suốt đời liên tục của anh như anh nói  ? ( May mà anh không làm thầy giáo đứng lớp...)

         Nhân đây tôi cũng xin trả lời câu hỏi của anh về vấn đề   dựa vào đâu mà tôi dám cho rằng kiến thức của anh"méo"?

        Thưa anh thì dựa ngay vào các bài viết của anh mà tôi đã nói cụ thể nơi bài trao đổi vừa qua của tôi nhất là ở việc anh cho mình viết phê bình thơ ...lâu nay bằng loại ngôn ngữ ngẫu hứng trực giác vượt qua nghĩa tiêu dùng-nghĩa đen....tựa như người ta đang chế tác  ngôn ngữ khi làm thơ theo trường phái Siêu Thực và Đa Đa ấy ;thì như cái việc anh cho "Phát Sinh" là từ thuần Việt  tại bài viết mới đây này!...

       Nghĩa là tôi nói điều gì cũng có cơ  sở  "vật chứng" hẳn hoi.Mà cũng nào  có ác ý gì với anh đâu. Đã bàn luận học thuật với nhau  rồi thì đâu cho ra đó ;có thể có sai có đúng do trình độ còn thiếu thốn nơi chính  mình  nhưng quyết không có chuyện    "phe nhà " hay vì  bị khiếp sợ uy danh ...mà chỗ sai cũng cho là đúng và ngược lại được.

       2/Anh vừa viết về tôi rằng "...ấu trỉ non nớt đến độ cho rằng  "thể  thông tấn báo chí" cũng là một loại thể".Thưa anh anh ưa phê phán người khác luôn hồ đồ không nhìn vào văn bản của anh để mà hiểu đúng về anh;cái sai từ anh mà người ta chỉ ra theo anh là tại họ chỉ biết phê bình anh  theo kiểu dung tục này dung tục nọ mà thôi  ;có nghĩa là anh đã đang và sẽ  không bao giờ bị sa vào "vết lầy" này.Thế nhưng tại đây trong trường hợp này anh mở  lại bài tôi viết và đọc lại  cho kỹ rồi xem rằng tôi có viết như anh dẫn chữ trích câu trích ý hay  không . Tôi chỉ viết rằng : "Tới  thời điểm này quả là anh có viết được một số bài về văn học nói chung .Tuy nhiên mấy bài viết ngăn ngắn về văn học này chỉ đang nằm ở dạng thể  thông tấn báo chí và xã luận  hiệu triệu về văn học  nhiều hơn là một sản phẩm nghiên cứu -lý luận phê bình văn học  đúng tầm đúng nghĩa ."

         Đấy tôi chỉ bảo mấy bài viết ngăn ngắn của anh hiện nay chỉ đang nằm ở " DẠNG THỂ THÔNG TẤN BÁO CHÍ".Nghĩa là chỉ thuần túy mang tính chất  thông tin truyền báo từ một nguồn tư liệu nào đó là chính không có phân tích lý luận biện giải gì khác hơn kèm theo. 

       Tôi có cho báo chí thông tấn là một "THỂ" như anh viết hồi nào đâu?Anh hiểu "dạng thể" trong văn cảnh này là "thể loại" chăng? Ôi chao tại đây chính anh đã nói rõ về anh hơn ai hết!Tôi chỉ "tái tạo" lại cái điều  chữ nghĩa còn lắm chỗ chưa thông  này nơi anh khi viết bài ý kiến lại  về anh;tôi hay nhà văn NKT  có cần gì phải áp đặt này nọ lên anh cho thêm thừa thêm tội  ...

        3/Anh cũng  cho rằng tôi hoàn toàn áp đặt khi cho rằng anh tự cho mình là nhà phê bình văn học trong khi anh  chưa từng nghĩ và viết như vậy.

          Thưa anh tôi lại xin anh đọc lại bài viết của tôi nhé.Tôi trích lại như sau để anh nhớ: "...xin can anh: đừng nên tự gọi mình đang viết phê bình văn học.Càng không nên mượn lời nói câu viết của tác giả Vũ Tuấn nào đó (Có văn phong "ngẫu hứng" "vượt qua nghĩa tiêu dùng" và phi cú pháp rất giống anh) nằm trong bài "Nội lực và cá tính sáng tạo" còn treo trên Phong Điệp.net và Blog của anhxưng tụng mình là "nhà phê bình văn học".

        Đấy tôi chỉ can anh "đừng nên gọi mình đang viết phê bình văn học" và " không nên mượn lời nói câu viết của Vũ Tuấn đang treo trên blog của anh và Phongđiệp.net....mà xưng tụng mình là "nhà  phê bình văn học".

        Tôi đâu có nói "anh tự cho mình là "nhà viết phê bình văn học" đâu.

        Tôi chỉ bảo đó là lời của tác giả Vũ Tuấn nào đó viết về anh và anh đã và đang treo trên Blog cá nhân của anh như một kiểu đồng thuận ngấm ngầm...Mà điều này thì tôi đâu có bịa ra được.Nó vẫn còn treo trên Phong Điệp.net và trang Blog của anh.Không tin anh đọc lại đi.

         Còn việc   nói  anh từng nói mình đang viết phê bình văn học và can anh đừng nên nói như vậy ... thì quả là tôi có nói mà sự nói này  là có bằng chứng  lấy từ chính nơi anh .Bằng chứng đây: "...trong qúa trình viết phê bình thơ tôi cho rằng người viết phải vượt qua nghĩa tiêu dùng để tạo dựng phát hiện lớp nghĩa phát sinh ..." .Thưa anh không phải là anh đang  cho mình đang viết phê bình văn học đó  sao?

         Còn nữa.Ngay tại bài mới nhất này anh vẫn  tự nhận là mình đang viết phê bình văn học như thế này đây:  "Tôi chỉ cho rằng mình là người sáng tác thơ viết phê bình văn học. Chỉ đơn giản vậy thôi. Tuy nhiên trong qúa trình viết phê bình tôi luôn bộc lộ chính kiến và tự nâng tầm nhìn của mình ngang tầm với tác giả để có thể khám phá giải mã tác phẩm. Trần Minh Tạo đánh giá về các bài viết của tôi là bài phê bình văn học hay chỉ là bài bình luận báo chí đối với tôi không quan trọng".

          Đấy không phải là anh đang tự cho mình đang viết phê bình văn học đó sao? Tôi không hiểu sao anh lại ưa có "phương pháp khoa học về biện luận" theo kiểu  chong chóng xoay chiều tiền hậu bất nhất như thế mãi khi đang nói chuyện với nhau trước mặt bao người bằng giấy trắng mực đen không thể "tẩu tán tang chứng vật chứng" đi đâu được như thế  nhỉ?

          Nhân đến đây tôi tiếp tục  trả lời câu hỏi "Dựa vào đâu mà Trần Minh Tạo  dám hồ đồ cho rằng tôi khen chê lung tung cải lương này tài tử nọ .." của anh luôn.Thì cũng như trên tôi dựa chính ngay bài viết của anh chứ còn đâu nữa!Anh hỏi một câu hỏi sao mà ngây thơ quá vậy?Mà điều này không có thế  sao?Trích ra thì quá dài dòng;nó vẫn còn treo trên Phong điệp.net .... có thể mở lại mà xem!

          Còn  với đoạn biện bác  này của anh: " Đúng là cách viết của Trần Minh Tạo luôn tuân thủ theo kiểu tư duy thiên lệch và qui chụp. Bài viết của tôi chỉ là sự "Phác họa" chỉ nhằm "Đi tìm" chân dung của truyện ngắn ĐBSCL. Tôi không viết phê bình theo phương pháp dựa vào tiến trình lịch sử văn học như Trần Minh Tạo yêu cầu. Tôi chỉ đi tìm chân dung văn truyện ngắn ĐBSCL thời hiện đại chứ đâu viết về tiến trình lịch sử truyện ngắn ĐBSCL đâu mà phải viết về cả thời khẩn hoang thời chống Pháp chống Mỹ" thì tôi xin trả lời như sau.Anh hãy quy chiếu nội dung bài viết  vào tựa đề  bài viết của anh xem!Hay ngược lại anh hãy quy chiếu tựa đề bài viết của anh vào nội dung bài viết của chính anh xem!Anh viết tựa thông báo cái " đề" bài viết của mình là "ĐI TÌM CHÂN DUNG TRUYỆN NGẮN ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG". Thưa anh với một câu văn đề tựa như vậy chữ nào cụm từ  nào  làm chức năng   thông báo cho người đọc biết là bài viết này chỉ  nằm trong "thời hiện đại" của anh đâu? Anh không biết rằng vùng đất này đã có 300 năm tuổi và lịch sử truyện ngắn ĐB không hề mới có từ tháng 4/1975 trở  lại đây   hay sao?Một khi anh đã biết mà lại không rạch ròi câu chữ giới hạn phạm vi thời gian "nghiên cứu" của mình từ đâu đến đâu thì ai mà lại không tin không nghĩ rằng phạm vi nghiên cứu của anh sẽ  phải là tổng gộp tương ứng từ lúc  ĐB có truyện ngắn  cho tới bây giờ mới là đầy đủ?!...

           Điều này cũng giống như có ai đó viết là  "đi tìm chân dung truyện ngắn Hoa Kỳ hay Trung Quốc" thôi.Nếu chỉ viết có vậy thì phạm vi thời gian đương nhiên phải bao hàm từ khi Hoa Kỳ và Trung Quốc  bắt đầu có truyện ngắn cho đến khi công trình "đi tìm" ấy xuất hiện;làm sao mà có thể tiếp nhận theo ý riêng của anh theo phương pháp ngôn ngữ ký hiệu dựa trên "trực giác" "ngẫu hứng"...  của anh được một khi câu văn đã là vây!

          Anh vốn kỹ tính về câu chữ với nhà văn NKT sao lại tự cho phép mình lỏng lẽo về câu chữ như vậy với người khác ?

          Anh là người có thể  sai sót thậm chí sai trật trước mọi người mà không ai được phép "phạm húy" đến điều sai sót hay sai trật đó sao? Hễ ai "phạm húy"tới đều là "dung tục" "hồ đồ" "thiển cận" "không khoa học" "không khách quan" trong phương pháp trong tư duy cả trong trình độ ăn học của mình cả hay sao?....

         Nhân tới đây cũng xin thưa thêm với anh điều này. Ở bài trước tôi bảo tôi chỉ là người lâu lâu viết về thơ của anh em quen biết theo "KIỂU học trò" nên không hề từng cho mình là người đã hoặc đang viết phê bình văn học như anh bao giờ ;tôi không đâu có bảo là tôi viết về các bài viết của anh vừa qua  theo kiểu học trò phổ  thông  đâu mà anh vội lấy đó làm lời "thú nhận"của tôi khi viết về các bài viết của anh?

         Tất nhiên khi anh đọc và nhận xét lại  về  các bài viết của tôi mà  anh bảo nó chỉ  như thế nào đó là tùy nơi anh mà  cũng là quyền của "người tiêu dùng".Tôi không vui cũng không giận hay buồn ;thậm chí cũng không được quyền cấm anh dù chỉ là trong ý tưởng.

         Nhưng trong bối cảnh đối thoại này tôi chỉ xin hỏi lại anh một điều: anh nói tôi như vậy thì ắt những  bài gọi là  phê  bình văn học của anh chắc anh phải cho là  không còn ở vào  trình độ học trò phổ thông như tôi;thế nhưng ngay chính cái từ "Phát Sinh" vốn là từ Hán Việt mà anh lại nhận mặt nó là từ "thuần Việt" và cho rằng có thể sử dụng  cái nghĩa gốc   "thuần Việt" nơi cái từ vốn là Hán Việt này thì anh có phải là học trò chưa qua cấp trung học cơ sở hay không ?(Anh có thể trả lời tôi trên Blog của anh).

        Thưa anh từ ngữ là nơi lưu giữ nội dung tri thức có liên quan của cả một cộng đồng có tính giao ước tương đối ổn định khá lâu từ  truyền thống lịch sử văn hóa xã hội xa xôi và vẫn luôn  còn tiếp liền với hiện tại.Lại còn là công cụ độc nhất mà con người có được  so với vạn loài khác trên thế gian này để  nó có thể  thực hiện tài năng  tư duy lý luận đi tìm những cái chưa biết từ những cái đã biết rồi nơi chính nó . Ở cấp nghĩa  từ ngữ đơn vị  mà đã  sai thì tư duy truy tìm chân lý của vấn đề nơi anh  làm sao đúng ? Một khi tư duy truy tìm chân lý của vấn đề nơi anh đã không đúng thì nội dung thông tri của anh làm sao tránh được sai lầm hay sai sót?Thưa anh đó là lý do về sự chính xác trong viết lách mà tôi đã nói với anh ở trên.

4/Tóm lại đã hết nội dung học thuật gì để bàn luận với nhau.Chuyển đá bóng sang đá vào chân đối phương mang tính tranh chối tranh cãi và chỉ trích thì không nên đưa ra trước công luận bạn đọc làm gì.Bài viết này chỉ nhằm trả lời vài câu hỏi của anh là chính .Tôi chỉ bàn bạc giao lưu tri thức đang có hiện thời với nhau ;có thể là đúng và có thể là chưa đúng  hoàn toàn nhưng dù thế nào với tôi trái bóng của một  cuộc giao lưu tri thức   và người vừa đá nó cùng  mình sẽ luôn  không bao giờ là một với nhau.Xin chào anh.Cầu chúc anh có 3 ngày tết vui vẻ.

                                                SAĐÉC-ĐỒNG THÁP NGÀY 29 TẾT CON TRÂU