nghiên cứu: TẤM LÒNG BÁC HỒ TRONG THƯ CHÚC TẾT - NGUYỄN VĂN TÀI

  TẤM  LÒNG  BÁC  HỒ 

TRONG  THƠ  CHÚC  TẾT

                 

                                Nguyễn Văn Tài

     

Làm thơ mừng xuân chúc tết là một sinh hoạt văn hoá truyền thống  của dân tộc ta và nhiều dân tộc khác trên thế giới. Hoạt động ấy xuất phát từ lòng yêu đời yêu người yêu thiên nhiên đất nước mong ước những điều tốt đẹp đến với con người đánh thức con người luôn có niềm tin và trách nhiệm đối với cuộc sống. Thơ xuân vì vậy đã trở thành niềm thôi thúc của mọi thi nhân từ xưa đến nay.

 

            Bác Hồ kính yêu của chúng ta. Người lãnh đạo vĩ đại của nhân dân người nghệ sĩ tài hoa của dân tộc đã đón nhận tất cả những âm vang dữ dội của thời đại bão táp nhưng vẫn không thể không say đắm trước mùa xuân không thể không làm thơ chúc tết. Nên mỗi lần tết đến Bác thường làm thơ chúc tết cán bộ chiến sĩ đồng bào cả nước. Đặc biệt khác với những bậc tiền nhân thơ chúc tết của Bác Hồ chất chứa lời động viên kêu gọi kết đoàn lời khích lệ tinh thần  đấu tranh cách mạng. Trước sau Bác có 22 bài thơ chúc tết trừ một bài viết năm 1942 số còn lại đều được viết sau Cách mạng tháng tám ( Bài đầu tiên năm 1946 bài cuối cùng năm 1969 ) tất cả là một pho thi sử in đậm một giai đoạn lịch sử dài khái quát nhiều biến động lớn lao của cách mạng Việt Nam. Bài thơ nào Bác cũng thể hiện công phu bằng  tiếng nói nghệ thuật trong sáng giản dị mà rung cảm sâu xa. Từ một điều mong mỏi thiết tha khơi gợi niềm ấm áp nghĩa tình dân tộc Bác viết :

Bắc Nam như cội với cành

Anh em ruột thịt đấu tranh một lòng  ( xuân 1964 )

Chân lý ấy càng sáng tỏ càng chứng minh hùng hồn sức mạnh chính nghĩa của cuộc chiến tranh nhân dân . Do đó niềm tin thắng lợi là một niềm tin bất diệt càng được  biểu hiện trong thơ Bác một cách khái quát và cụ thể hơn :

Xuân về xin có một bài ca

Gởi chúc đồng bào cả nước ta

Chống Mỹ hai miền đều đánh giỏi

Tin mừng thắng trận nở như hoa.  (  xuân 1967 )

Hoặc :

Xuân nầy hơn hẳn mấy năm qua

Thắng trận tin vui khắp mọi nhà

Nam Bắc thi đua  đánh giặc Mỹ

Tiến lên ! toàn thắng ắt về ta .  ( xuân 1968 }

Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước là nghĩa vụ tự giác của cả hai miền. Chính vì vậy niềm tin của Bác có cơ sở khoa học và được toàn dân đón nhận. Từ niềm tin ấy cả nước đã chung sức chung lòng tạo ra một sức mạnh vô địch đánh đuổi xâm lăng

Năm 1969 miền Nam thắng nhiều trận lớn cũng là năm Bác tuổi cao sức yếu nhưng Bác vẫn luôn theo dõi cuộc chiến đấu ở miền Nam. Trong thơ chúc tết năm đó Bác truyền cho người đọc cả tấm lòng cả niềm tin tưởng vào thắng lợi hoàn toàn:

Năm qua thắng lợi vẻ vang

Năm nay tiền tuyến chắc càng thắng to

Vì độc lập vì tự do

Đánh cho Mỹ cút đánh cho nguỵ nhào

Tiến lên chiến sĩ đồng bào

Bắc Nam sum họp xuân nào vui hơn !

      Năm ấy vào giờ phút đón giao thừa đồng bào chiến sĩ miền Nam khi nghe tiếng Bác đọc thơ trên đài đều nao nao trong lòng rưng rưng nước mắt mơ ước mau mau đến ngày được Bác vào thăm. Lại lo cho Bác tuổi đã cao mà vẫn nặng mang việc nước. Nhưng rồi Bác cũng thật sự ra đi về cõi vĩnh hằng.Bài thơ chúc tết năm 1969 là bài thơ chúc tết cuối cùng của Bác. Lòng Bác vô vàn thương yêu nhân dân lòng Bác hằng mong mau chóng thắng giặc cuối cùng cũng được cả nước đáp đền    6 năm sau quân và dân ta đã làm nên đại thắng mùa xuân 1975 giải phóng miền Nam thống nhất đất nước. Như Bác đã từng quả quyết trong một bài thơ chúc tết :

Ta nhất định thắng

Địch nhất định thua. ( xuân 1949 )

Như Bác đã từng khẳng định:

Toàn dân đoàn kết

Cả nước một lòng

Thống nhất chắc chắn được

Độc lập quyết thành công. ( xuân 1948 )

      Đọc thơ chúc tết của Bác Hồ xin đừng hoài công chứng mimh ca ngợi sự độc đáo trong thơ chúc tết của Bác theo hệ thống thi pháp nầy thi pháp nọ (điều mà Bác không nghĩ đến} cũng như Bác tự nhận mình là nhà thơ và nói trong một bài thơ:

Mấy câu thành thật nôm na

Vừa là kêu gọi vừa là mừng xuân.

      Vâng ! Người sáng tác " Nhật ký trong tù" điêu luyện uyên bác bao nhiêu thì thì cũng chính Người làm thơ chúc tết chân thành giản dị bấy nhiêu. Bởi tất cả những lời chúc của Bác đều hướng về quảng đại quần chúng nhân dân còn đang oằn oại dưới sự hà khắc của ba thứ giặc: giặc ngoại xâm giặc đói giặc dốt.Đó mới đích thực là một nghệ sĩ chân chính biết rất rõ sứ mệnh của văn nghệ và đối tượng phục vụ của văn nghệ.