PHÊ BÌNH: ĐỌC SÁCH : TRUYỆN ĐỜI ĐEN TRẮNG CỦA THẠCH MINH - NHÀ VĂN NGUYỄN ĐỨC THIỆN

Đọc sách

"TRUYỆN ĐỜI ĐEN TRẮNG

THẠCH MINH KHÔNG NÉ TRÁNH

                          Nhà văn Nguyễn Đức Thiện

 

Trên tay tôi là tập truyện thứ hai của Thạch Minh. Tập trước có cái tên khiêm tốn: NGƯỜI THANH TRA KIÊN CƯỜNG. Còn lần này tập truyện có vẻ hấp dẫn hơn: TRUYỆN ĐỜI ĐEN TRẮNG.

         Thạch Minh tên thật là Võ Văn Cường sinh năm 1953. Đi bộ đội năm 1971 và lái xe dọc ngang trên dãy Trường Sơn chở hàng hoá đạn dược cho chiến trường miền Nam. Sau ngày miiền Nam hoàn toàn giải phóng anh lại tiếp tục chở hàng chi viện cho nước bạn Lào. Đến đầu năm 1977 chuyển ngành sang giáo dục rồi năm sau (1978) đi học khoa ngữ văn Việt nam thuộc đại học tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh. Ra trường (1982) anh không theo nghề đã học mà làm cán bộ thi đua rồi cán bộ thanh tra.

Ngành thanh tra là nơi anh đã dừng chân khá lâu (17 năm). Chính quãng thời gian ở trong thanh tra anh đã có dịp tiếp cận với nhiều tầng lớp trong xã hội. Từ người có địa vị cao đến những người dân thường người chân chính đến những kẻ đã bị tha hoá biến chất. Vừa làm công việc của một cán bộ thanh tra anh vừa dành thời gian quan sát chiêm nghiệm cuộc đời bằng Nghề tay trái viết báo. Đến không thể dừng được anh bắt đầu viết những câu chuyện đầu tiên gửi cho báo Thanh tra. Sau gần mười năm nhẩn nha vừa làm vừa viết đến giữa năm 2005 anh in tập truyện ngắn đầu tiên của mình. Trong tập sách ấy Thạch Minh đã dành nhiều trang để nói về sự tha hoá biến chất của một số cán bộ đương chức. Một số truyện đi sâu vào tấm lòng nhân hậu bao dung của con người. Nhưng hình ảnh của người cán bộ thanh tra- như tựa của cuốn sách- ít thấy xuất hiện hình ảnh của họ chưa thật rõ nét.

Tập truyện " TRUYỆN ĐỜI ĐEN TRẮNG" của anh được tập hợp sau tập đầu tay đúng ba năm. Bằng lối viết chân chất không phô trương Thạch Minh nhẹ nhàng gợi ra những nhân vật rất gần với cuộc sông của những người thanhh tra mảnh đề tài mà anh có thế mạnh. Mọi mảnh đời từng thân phận được anh phân tích mổ xẻ một cách kỹ lưỡng. Những nhân vật thanh tra trong các truyện của anh đã nên vóc nên hình. Họ là những người có cá tính rất bản lĩnh trong đấu tranh chống lại nạn tham nhũng. Dưới ngòi bút của anh từng con người thanh tra được khắc hoạ một cách sinh động.

Truyện của anh nó gần gũi đâu đó trong cuộc đấu tranh chống tiêu cực chống tham những quanh ta. Đó là chuyện cán bộ bao che cho những sai phạm của cấp dưới bằng nhiều trò trong đó có trò dùng tổ chức chế người trong cuộc. Họ đã loại nhau ra khỏi cuộc chơi Trong "Chuyện đời đen trắng" (truyện cùng tên tập truyện) Phạm Công Chánh thanh tra huyện Dầu Nước tổ chức thanh tra công trình xây dựng kho bạc huyện theo cuộc thanh tra diện rộng do Thanh tra tỉnh tổ chức. Cuộc thanh tra phát hiện một số sai phạm của chủ đầu tư bên thiết kế và bên thi công. Tuy nhiên khi thông qua báo cáo kết luận Chủ tịch huyện đã ra sức bênh vực cho người em chú bác là Giám đốc Kho bạc huyện. Chủ tịch huyện định chạy tội cho em bằng cách diễn trò "thiểu số phục tùng đa số" và buộc thanh tra huyện chuyển hồ sơ cho Kho bạc tỉnh xử lý. Không chỉ bênh vực Chủ tịch huyện còn chỉ đạo cho cán bộ có quyền trong huyện "loại" Phạm Công ra khỏi danh sách cấp uỷ trong Đại hội Đảng bộ huyện sắp tới.

Vũ Hùng nhận nhiệm vụ phúc tra lại cuộc thanh tra của Phạm Công và quyết định thanh tra mở rộng tại công trình xây dựng Kho bạc huyện Dầu Nước. Chính những nội dung thanh tra mở rộng và phúc tra lại kết quả thanh tra của Phạm Công đã lật lại tình thế ban đầu làm cho những cán bộ chính quyền và Đảng bộ huyện Dầu Nước phải "tâm phục khẩu phục". Kết cục Giám đốc Kho bạc huyện Trần Tuấn Tú em chú bác của Trần Thanh Tòng Chủ tịch huyện và 4 đối tượng khác bị khởi tố. Việc số cán bộ có chức quyền định trù dập Phạm Công đã không thể thực hiện được vì tình thế đã thay đổi.

Trong hai truyện tiếp theo Thạch Minh tiếp tục xây dựng hình ảnh thanh tra viên Vũ Hùng Đó là một con người bản lĩnh thông minh và đầy lòng nhân ái. Trong truyện "Khuất sau lớp bê tông" Vũ Hùng cùng các đồng nghiệp tiến hành thanh tra công trình xây dựng nhà máy nước Hải An có công suất 100 ngàn mét khối/ngày đêm. Tạ Vũ Linh trưởng ban quản lý dự án và là chủ đầu tư. Quá trình thực hiện Vũ Linh và nhân viên thuộc quyền đã cố ý làm sai nhiều nội dung: kê khai khống diện tích các công trình xây dựng và vật kiến trúc khi giải toả mặt bằng cho công trình để thu lợi bất chính; thi công không đúng thiết kế để bớt xén tiền vật tư. Trước hiện tượng sai phạm đó Vũ Hùng và đoàn thanh tra đã kiên quyết đưa bọn gian tham ra trước ánh sáng. Khi Vũ Hùng và các cộng sự phát hiện những sai phạm lớn trong đền bù giải phóng mặt bằng và thi công đường ống Vũ Linh và đồng bọn có những hành động liều lĩnh nhằm chặn bước của Đoàn thanh tra thậm chí có ý định thủ tiêu hai cha con Vũ Hùng.

Thế nhưng Vũ Hùng không chùn bước anh đã tìm đến Trung tâm hạt nhân cơ quan kiểm định có uy tín và không phụ thuộc ngành xây dựng để làm sáng tỏ hành vi bớt xén vật tư của Tạ Vũ Linh và đồng bọn. Trước sự kie6 quyết của Vũ Hùng và tập thể thanh tra Tạ Vũ Linh bị khởi tố vì các tội danh "âm mưu giết người" và cùng các người khác "tham ô tài sản" gần mười tỷ đồng. Mười một đồng phạm khác cũng bị khởi tố điều tra với hai tội danh trên.

Trong truyện "Khi con tàu chìm xuống" anh kể về một âm mưu của công ty xuất nhập khẩu và Bảo Việt tỉnh kết cấu nhau lập hồ sơ bảo hiểm cho con tàu chở 15.000 tấn bột mỳ đi Nhật Bản đã chìm ngoài khơi Nghệ An. Nhóm người này đã lấy của Nhà nước hơn hai tỷ rưỡi đồng chia nhau làm của riêng. Vụ việc đổ bể khi bị cô Huệ Trưởng phòng kinh doanh tố giác. Để bịt đầu mối ông Nam đã thuê bọn xã hội đen bắt cóc Huệ tổ chức tra tấn cô dã man và lấy được tài liệu từ Huệ. Đoạt được hồ sơ ông Nam nghĩ mình đã thoát nạn. Tuy nhiên ông Nam và đồng bọn không biết rằng trước khi đi Huệ đã nộp toàn bộ hồ sơ cho Thanh tra tỉnh và bản cô định nộp tại Phòng tiếp dân của Trung ương Đảng và Chính phủ chỉ là một bản sao. Vũ Hùng đã trực tiếp giải quyết vụ việc gian trá của hai công ty. Bằng kinh nghiệm nghề nghiệp và nhờ hệ thống cộng tác viên giúp sức Vũ Hùng nhanh chóng làm sáng tỏ những kẻ thông đồng nhau để chiếm đoạt tiền nhà nước. Tất cả bọn họ phải đứng trước vành móng ngựa và chịu hình phạt thích đáng: ông Nam Giám đốc Công ty Bảo Việt bị tuyên phạt 6 năm tù giam ông Lực Trưởng phòng nghiệp vụ 8 năm và Hữu Tài Giám đốc Công ty xuất nhập khẩu 10 năm tù. Trong thời gian ở tù ông Nam trải qua những sóng gió cuộc đời: vợ chết con trai lớn không chịu trở về Việt Nam mà định cư tại Pháp đứa con út cũng không về tỉnh nhà theo sắp xếp từ trước của ông bà mà làm thuê cho một công ty nước ngoài ở thành phố Hồ Chí Minh. Ra tù không nơi nương tựa tinh thần suy kiệt ông Nam và ông Lực tìm đến rượu để quên hết chuyện đời.

Đến lúc tưởng chừng không còn cứu vãn được thì ông Tình nguyên giám thị trại giam của ông Nam và ông Lực đã cải tạo đến vực họ dậy. Nỗ lực bước đầu của ông Tình là kéo ông Nam và những người bạn ra khỏi những cuộc nhậu thâu đêm suốt sáng để trở về với cuộc sống đời thường.

Truyện "Gia tài mẹ để cho con" kể về Vương Kim Ngân. Câu chuyện mang dáng dấp của cổ tích gây xúc động người đọc. "Cọp hoang" là câu chuyện giàu tính nhân bản về anh thương binh Nguyễn Phi Hổ một người không chấp nhận cái ÁC không nương tay với những kẻ xấu tham lam và luôn hướng đến sự cao cả cái THIỆN.

Trong khi cả nước đang nỗ lực chống tham nhũng và "học tập tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong đấu tranh chống tệ quan liêu tham nhũng" thì có thể coi "Chuyện đời đen trắng" như là mũi xung kích đánh mạnh vào bọn tham nhũng. Đây chính là tác phẩm cổ vũ cho phong trào chống tham nhũng một cách mạnh mẽ.

Hiện nay nơi nào cũng bàn đến chuyện chống tham nhũng. Tham nhũng trở thành một căn bệnh trầm kha làm băng hoại xã hội. Báo chí tham gia vào chống tham nhũng đã nhiều còn văn chương với đặc thù riêng của nó nhiều khi không trực diện tấn công vào tham nhũng.

Với thế mạnh của mình bằng kinh nghiệm của mười bảy năm làm công tác thanh tra đã từng tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào các cuộc thanh tra Thạch Minh đã mạnh dạn đi vào đề tài hóc hiểm này. Không cầu kỳ trong lối dẫn chuyện Thạch Minh đã chỉ ra được những kẻ núp sau cái vẻ hào hoa phong nhã đội lên đầu những nguyên tắc khoác lên vai những chủ trương chính sách nhưng hành động thì nham hiểm thâm độc   gieo rắc mầm phá hoại nịnh trên nạt dưới mà mục đích cuối cùng là vụ lợi vun vén cá nhân. Loại nhân vật này Thạch Minh không tránh né. Có thể là cán bộ cấp huyện cấp tỉnh và có cả bóng dáng của những cán bộ cấp cao hơn. Bắng ngòi bút dũng cảm Thạch Minh đã chỉ ra được bộ mặt thật của những con người giả nhân giả nghĩa tiếng là phục vụ nhân dân phục vụ cách mạng nhưng lại đi ngược lại lợi ích của nhân dân lợi ích của Cách mạng. Có thể kể ra những nhân vật như thế trong tập truyện của Thạch Minh. Đó là  Giám đốc Kho bạc huyện Trần Tuấn Tú Chủ tịch huyện và 4 đối tượng  bị khởi tố trong CHUYỆN ĐỜI ĐEN TRẮNG. Đó là Vuõ Linh vaø ñoàng boïn coù nhöõng haønh ñoäng lieàu lónh nhaèm chaën böôùc đi  cuûa Ñoaøn thanh tra trong KHUẤT SAU LỚP BÊ TÔNG. Đó là  Giaùm ñoác Coâng ty Baûo Vieät Tröôûng phoøng nghieäp vụ  và Giám ñoác Coâng ty xuaát nhaäp khaåu trong KHI CON TÀU CHÌM XUỐNG... Với loại nhân vật này Thạch Minh không hề nương tay khi lột mặt nạ chúng. Anh chỉ ra cho hết những thói tật của chúng để người đọc có thể nhận chân bộ mặt thật của những kẻ hại dân hại nước.

Loại nhân vật thứ hai được Thạch Minh chăm chút nâng niu trân trọng. Đó là nhưng thanh tra viên tận tâm tận lực trước công việc. Anh dành nhiều tình cảm của mình với loại nhân vật này. Để từ đó người đọc có thể được nỗi cam go trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng. Ở đó những con người chân chính có thể bị o ép thiệt thòi bị khống chế và có khi còn nguy hiểm đến tính mạng. Nhưng vì công lý họ đã vượt qua để tìm ra chân lý để từ đó góp phần làm trong sạch xã hội trong phạm vi cho phép. Có thể gặp họ trên những trang viết của Thạch Minh. Đó là Phaïm Coâng Chaùnh thanh tra huyeän Daàu Nöôùc trong CHUYỆN ĐỜI ĐEN TRẮNG. Là  hình aûnh thanh tra vieân Vuõ Huøng moät con ngöôøi baûn lónh thoâng minh vaø ñaày loøng nhaân aùi trong truyeän " KHUẤT SAU LỚP BÊ TÔNG "... Khi viết về những con người tận tâm với công việc Thạch Minh dốc hết tâm trí mình lên trang viết. Đó là những người của công việc nhưng không vì thế mà khô khan máy móc. Trong họ tràn trề tình cảm nhưng không để tình cảm ủy mị lấn át công việc. Trước thế lực tiêu cực họ không mềm lòng không nhân nhượng nhưng lại rất chân tình mong thế lực đối mặt với mình có thể hối cải làm lại khi chưa muộn.

            Với cách triển khai theo hai tuyến tích cực và tiêu cực truyện của Thạch Minh mang nhiều tính kịch. Công việc con người và tính cách nhân vật va đập mạnh tạo ra không khí hiện thực sôi động trên từng trang viết. Qua từng truyện chính những va đập mạnh mẽ giữa các nhân vật khiến truyện của Thạch Minh có sức hấp dẫn và có sức thuyết phục  nhất định. Ngay cả hai truyện GIA TÀI MẸ ĐỂ CHO CON và CỌP HOANG lạc ra ngoài đề tài thanh tra anh chọn có vẻ mềm mại hơn đời thường hơn chút ít nhưng vẫn rõ sự mâu thuẫn căng thẳng giữa cái tốt và cái xấu giữa cái thiện và cái ác.

            CHUYỆN ĐỜI ĐEN TRẮNG là tập truyện thứ hai của Thạch Minh. Có thể vẫn coi đây là bước đi ban đầu của nghiệp văn đối với anh. Nhưng chỉ sự say mê thôi lại say mê một đề tài rất khó thì thành công của anh là rất đang khích lệ.

            Xin trân trọng giới thiệu anh với bạn đọc.