TÂY NINH: ĐN-CN: CON ĐƯỜNG SỨ - LA NGẠC THỤY

 

Con đường Sứ

Di cảo của cố Nhà văn Xuân Sắc

La Ngạc Thụy viết lại 

 

Dưới triều đại Nhà Nguyễn từ đời vua Gia Long đến đời vua Tự Đức trước khi quân Pháp xâm lược nước ta là một thời gian dài thanh bình an lạc.

Trong lúc đó nước láng giềng Chân Lạp luôn sống trong cảnh nội chiến do vua quan tranh giành quyền lực tạo ra tình trạng cát cứ loạn lạc triền miên có lúc quốc vương Chân Lạp phải bỏ kinh thành chạy về Cudong. Mỗi lúc như thế đều cử Sứ thần sang Việt Nam cầu cứu. Từ đó mãi về sau nước ta nhận bảo hộ cho nước bạn nhiều lần đưa quân sang cứu viện. Các danh tướng Lê Văn Duyệt Nguyễn Cư Trinh ... vì bảo hộ cho triều đình Chân Lạp mà suốt đời nhọc nhằn điều binh khiển tướng khơng lúc nào ngơi.

Đáp lại sự bảo hộ của Việt Nam quốc vương Chân Lạp hàng năm đều đưa lễ vật sang triều cống nước ta. Do Tây Ninh giáp ranh nước bạn gần kinh thành Chân Lạp nhất và không bị ngăn trở sông nước nên được triều đình chọn là nơi  nhận cống phẩm. Thuở ấy vùng đất Nam bộ là vùng đất mới khai phá dân cư thưa thớt ở rải rác khắp nơi khai khẩn đất đai để sinh cơ lập nghiệp chưa hình thành thôn xóm. Ở đâu cũng là rừng rậm bạt ngàn bưng lầy trảng trống vô cùng hoang sơ việc đi lại khó khăn vất vả. Đoàn sứ thần mang cống phẩm sang triều cống vì vậy luôn bị chậm trễ thời gian. Tổng trấn Gia Định thành là Lê Văn Duyệt cùng thống nhất với vua Chân Lạp huy động quân dân hai nước mở con đường từ kinh thành Nam Vang đến thành Gia Định để việc nạp cống phẩm được dễ dàng thuận lợi hơn.

Thế là con đường hình thành từ kinh thành Nam Vang len lỏi qua các phum sóc đến ranh giới Tây Ninh qua ngõ huyện Châu Thành ngày nay vượt qua rừng rậm trảng trống qua xóm Vịnh đến Trà Cốt về Chà Là Truông Mít Bàu Đồn Lộc Hưng Trảng Bàng Củ Chi Hốc Môn ...  Theo vết tích còn lại và lời kể của người xưa thì con đường được đấp cao rộng 10 mét hai bên có mương lớn và sâu do đào đất đấp đường. Nơi đất liền xây dựng trạm canh để đổi ngựa các bến sông có ghe thường trực suối nhỏ thì bắc cầu gỗ ...  Hàng năm cứ đến gần Tết Nguyên đán từng đoàn Sứ thần mang theo lễ vật chở trên những cuyến xe bò xe trâu cùng quân hộ tống rầm rộ sang nước ta trên con đường mới mở và được người dân đặt tên là "Con đường Sứ".

Con đường Sứ đã mang một sứ mệnh bảo hộ trong lịch sử nước ta. Vua Chân Lạp dực vào đó mỗi khi có binh biến sang nước ta cầu viện nên lúc nào cũng ỷ lại  vào sự giúp đỡ đó. Tuy nhiên đến đời vua Tự Đức trong nước nhiều loạn lạc nhà Nguyễn không còn đủ lực bảo hộ nên lơi dần. Vua Chân Lạp quay sang cầu viện Xiêm La. Khi quân Pháp phô trương lực lượng uy hiếp vua tôi Chân Lạpvà Chân Lạp dễ dàng thần phục nước Pháp.

Khi thực dân Pháp xâm lược nước ta con đường Sứ không còn tác dụng nữa trở thành con đường hoang vắng nhiều đoạn bị rừng cây mọc đầy. Nhiều đoạn được quân Pháp sử dụng và trở thành đường 13 và 26. Hiện nay con đường 26 nằm trên địa phận tỉnh Tây Ninh từ Trảng Bàng qua huyện Gò Dầu đến xã Bàu Năng huyện Dương Minh Châu đã được nâng cấp láng nhựa thông thoáng là con đường huyết mạch kinh tế trọng điểm của tỉnh ta. Con đường đã in dấu chiến công của đại đội 3 trung đoàn 311 Tây Ninh. Đó là vào mùa khô năm 1947 quân Pháp được điệp báo Chi đội 6 của lực lượng kháng chiến đang đóng quân tại xóm Ràng thuộc ấp Trung Hưng xã Trung Lập. Quân Pháp mở cuộc bao vây một cánh quân cơ giới trên đường Sứ với lực lượng bộ binh nằm phục đầy theo mương lề chờ Chi đội 6 bị đánh bật ra để tiêu diệt. Đại đội trưởng Trần Minh Ngọc đại đội 3 trung đoàn 311 Tây Ninh đang đóng quân ở ấp An Thới xã An Tịnh được tin đã mang quân đến giải vây và đánh tan tát quân Pháp đang nằm phục kích dưới mương. Bọn chúng bị đánh bất ngờ âm mưu phục kích tiêu diệt đoàn xe cơ giới của địch bị bẻ gảy bọn chúng phải rút chạy khỏi chiến trường.

Hơn trăm năm qua dù con đường nhiều lần bị đạn bom băm nát hình dạng ban đầu đã đổi dạng thay hình. Thế nhưng tên "Con đường Sứ" vẫn tồn tại mãi trong lòng mọi người với sứ mệnh bảo hộ nước Chân Lạp và đặc biệt là mặt trận Trung Hưng với chiến công vang dội như mùa xuân mãi trường tồn theo thời gian.

vãng lai

Con đường sứ

Các sứ thần Miên mỗi năm mang lễ vật qua cổng hiến Nam triều, muốn ra Huế phải qua địa phận Tây Ninh, và đường quan cũ về sau được sửa sang biến đổi thành con đường Tỉnh lộ 13 và con lộ Xóm Vịnh. Vì lẽ đó, con đường này hãy còn được gọi là “Đường Cống Sứ” hoặc “Đường Sứ” là con đường đánh dấu một giai đoạn vinh quang của nòi Việt.

http://timhieuvietnam.com/danh-lam-thang-canh/con-duong-su-o-tinh-tay-ninh.html

ngacthuy

ngacthuy

Cám ơn ý kiến quý báu đóng góp của Tuyết Xuân. Những bài viết theo di cảo của nhà văn Xuân Sắc người viết khg thể kiểm chứng vì thiếu tư liệu để nghiên cứu nên có ít nhiều sai sót. Mong bạn đọc góp ý bổ sung thêm. Tình thân.

NGÔ THỊ TUYẾT XUÂN

ĐỌC BÀI VIẾT TRÊN RẤT CẢM ĐỘNG VÌ GỢI NHỚ VỀ TIỀN NHÂN XA XƯA VÀO NAM MỞ ĐẤT ĐỂ CHÚNG MÌNH CÓ NHỮNG GÌ ĐANG CÓ HIỆN NAY.TUY VÂY CŨNG XIN GÓP THÊM VÀI Ý VỀ CHUYỆN XA XƯA ÍT AI RÕ TRÒN VẸN.THEO MỘT TÀI LIỆU MÀ TÔI TỪNG ĐỌC QUA THÌ VÙNG ĐẤT TÂY NINH NGÀY NAY TRƯỚC KIA VỐN LÀ ĐẤT CỦA NƯỚC CHÂN LẠP ĐƯỢC GỌI LÀ RONDUMRAY MÀ NGƯỜI PHÁP SAU NÀY DỊCH LÀ "CHUỒNG VOI"(PAREAUX ELEPHANTS).HỒI ẤY TỪ THỦ ĐÔ NAM VANG BÂY GIỜ MUỐN TỚI PRÉI-NOKOR (SAIGON)THÌ BĂNG QUA RONDUMRAY LÀ GẦN NHÂT VỀ MẶT ĐƯỜNG BỘ.CÓ NGHĨA LÀ TRƯỚC KHI NGƯỜI VIỆT VÀO ĐÂY ĐỢT ĐẦU 1620 THÌ TẠI RONDUMRAY TÂY NINH NGÀY NAY ĐÃ CÓ ĐƯỜNG ĐẤT XUYÊN QUA RỪNG RỒI.ĐƯỜNG ĐI NÀY CÓ LẺ CHÍNH LÀ TIỀN THÂN CỦA "CON ĐƯỜNG SỨ" SAU ĐÓ...KÍNH.

ngacthuy

ngacthuy

Cám ơn khách vãng lai với những góp ý Đ Đ sẽ nghiên cứu thêm để bổ sung vào bài viết. Đ Đ cũng mong bạn đọc cung cấp thêm tư liệu để những tư liệu về tỉnh Tây Ninh chúng ta được chính xác hơn và đầy đủ

VÃNG LAI KHÁCH

bài này tốt nhưng có nhiều điểm chưa chính xác lắm.sau khi gia long qua đời(1802-1020) thì loạn lạc ngoại xâm nội dậy khắp nơi chứ không kéo dài thanh bình an lạc qua đời minh mạng thiệu trị cho tới đầu đời tự đức-pháp sang đâu.nguyễn cư trinh cũng không phải là quan lại của nhà nguyễn...con đường gọi là "đường sứ" sau này có từ thời người việt mới vào làm ăn buôn bán với nam vang không phải có vào thời nhà nguyễn .nhà nguyễn chỉ nới rộng và gia cố thêm mà thôi.mến.