PHÊ BÌNH: ĐỌC TẬP THƠ "NHỮNG CƠN MƯA" CỦA CẢNH TRÀ - NHẤT LOAN

Phong cách thơ

mộc mạc mới lạ

 

Qua tập thơ "Những Cơn Mưa"

của Cảnh Trà

 

                                  Nhất Loan

 

Chưa hề biết tuổi. Chưa hề biết tên thật của tác giả là gì. Đọc xong tập thơ Những Cơn Mưa của Cảnh Trà (ấn hành tháng 10.2007- NXB Thanh Niên) tôi bất giác ngẩn ngơ người.

         Ngẩn ngơ vì đọc vài câu đầu của bất kỳ bài thơ nào cũng đều thấy nó quá mộc mạc thô sơ. Y như miếng đất cày ngoài ruộng cọng rơm khô trên đồng. Ấy vậy mà càng đọc tới càng thấy nó hay. Cái hay hoàn toàn không dựa hẳn vào chữ vào câu. Vì chữ chẳng hề có vết đẽo đục giũa mài nào. Ở câu cũng thế không thấy có sự gia công vất vả nhọc nhằn nào trong cấu trúc thiết kế... Tất cả giống hệt lời nói suông có nhịp. Vậy mà bài thơ nào khi đọc xong cũng bắt gặp một tứ rất sắc gọn. Cái tứ này tác giả luôn nhắm tới suốt quá trình "làm văn vần" của mình nhưng chẳng bao giờ chịu nói ra: khi đọc tới chữ cuối cùng của bài thơ bằng sự dẫn dắt tự nhiên của óc liên tưởng vận hành trên nguyên lý đồng dạng được  cộng hưởng thêm từ một bối cảnh một tâm thế xã hội chung ta bỗng nhiên thấy nó hiện lên vừa lồ lộ vừa kín đáo bên ngoài bài thơ. Lại còn mở lối cho ta nhìn thấy lấp lánh một bầu trời ý nghĩa khác nữa ửng sáng đằng xa nơi cuối con đường suy tư trăn trở thường gặp của thế nhân đang còn quanh co giữa vòng nhân thế. Hãy đọc thử đoạn thơ này trong bài Không Đe của Cảnh Trà:

Tôi không được là vua nên tôi không hiểu

Tôi chưa phải là sư nên tôi chưa hiểu

Vì sao Trần Nhân Tông

Bỏ vua

Lên chùa?

Rõ ràng chỉ qua mấy dòng "khẩu ngữ" này Cảnh Trà đã "siêu ngôn" được một ý tưởng một thông điệp không thể xem nhẹ về quan niệm  lẫn  thái độ hiện có của  tác giả về  thế sự nhân sinh . Hoặc là bài Tiếng Vỗ Tay. Nó có thêm biện pháp nghệ thuật: khái quát hoá hiện thực vào một đối vật cụ thể; nhưng ở đây mang diện mạo khá  mới lạ mà lại  khá hay:

-Tôi xin trân trọng giới thiệu đến dự buổi lễ hôm nay

Chúng ta vinh dự được đón ngài...

Cả hội trường đứng dậy vỗ tay

Rốp... Rốp... Rốp... Rốp... Rốp

Tôi xin trân trọng giới thiệu

Rốp... Rốp... Rốp... Rốp

-Tôi xin trân trọng giới thiệu

Rốp... Rốp... Rộp

-Xin giới thiệu...

Rộp... Rộp....

Lại rõ ràng chỉ bằng mấy âm ngữ   mang tính miêu tả từ: "Rốp" đến "Rộp" Cảnh Trà đã cấu trúc xong một tứ khá "nặng ký" cho bài thơ: đó là cái gì rồi cũng đi đến cũng bước vào chu kỳ "cung vượt quá cầu" của nó... Hoặc như bài Kể Lại Một Chuyện Rất Nhỏ Ở Băng Ghế Chờ Xe:

Trên băng ghế dài bằng gỗ

Anh ngồi một đầu

Chị ngồi một đầu

Im lặng

Gió loãng giữa vùng trống vắng

Sau hồi lâu

Anh bảo

-Em hãy xích lại gần đây anh không làm gì đâu!

Chị nhìn anh cười cười

-Anh không làm gì thì em xích lại làm chi?...

Nói thế nhưng rồi hai người vẫn xích lại gần nhau

Băng ghế dài

Tuy vẫn hai người

Hình như đã bớt đi phần lạnh vắng!

Lại rõ ràng qua những câu "lấy từ hè phố vào trang thơ" này Cảnh Trà đã đưa ra được một quan điểm một thông điệp duy nhân bản hết sức sâu đậm về cuộc nhân sinh; mặt khác mang tính nghị luận phản đối những giá trị văn hoá phi nhân bản cũng hết sức sâu đậm. Tuy nhiên nếu cần một kiểu thơ vừa có tình vừa có ý vừa có hình được trộn lẫn trong ngôn từ diễn đạt theo mô thức "thi trung hữu hoạ" mang nặng tư duy nghệ thuật phương đông hẳn hoi thì trong tập thơ này Cảnh Trà cũng không hề non tay. Cũng có khá nhiều bài thơ thuộc loại này. Đều mượt mà thắm đượm xúc cảm yêu thương tràn đầy nơi tác giả (Cái hay trong thơ Cảnh Trà được làm nên từ xúc cảm nồng nàn chân thật này:mới hay lời nói chân thành thiết tha dù mộc mạc thường  làm người nghe cảm động hơnlời giả tạo mà khéo léo). Mùa Chùm Đuông Chín là bài thơ có thể mang tính đại diện. Nó có cái hay của bút pháp siêu ngôn ngữ phối hợp với bút pháp hàm ngôn ngụ ý. Quang cảnh đất nước nói chung tỉnh Tây Ninh nói riêng đang ở  vào mùa thanh bình phát triển yên vui tràn ngập thân tình yêu thương giữa người với người được biểu đạt sinh động thông qua một hệ thống hình ảnh thơ khá đẹp:

Sau cơn mưa đầu mùa

rừng Tây Ninh như chừng ngon hơn

tầng tầng lá non vun cao

những mâm xanh nở nang thèm thuồng

Nước ngọt chảy long lanh

uốn  mình trên thân cây mượt mà vỏ mới...

Rừng đang vào mùa chùm đuông!

Những con chim đuôi dài quệt đất...

cả một trời chim

Từ đâu rào rào bay về...

ăn trái chùm đuông

nhả hạt chùm đuông

con trống mớm cùi con mái!...

Những con sóc lông đỏ mật...

cạ mình nhâm nhi chùm đuông...

Những con thỏ mình vàng bắp chín...

Quanh gốc chùm đuông dầm dề trái rụng...

Con gái con trai

Ngoài ấp trong xóm

xô nhau

đẩy lưng nhau

vào rừng

hát bài bềnh bồng bềnh bồng...

níu cành

hái chùm đuông

đổ chồng lên nhau

la như trời sập!

Nhìn chung Những Cơn Mưa có nhiều bài thơ có ngôn từ mộc mạc đơn sơ như lời nói thường nhật của người bình dân. Một kiểu dạng văn xuôi. Nhưng nó được cấu trúc thiết kế theo mô hình nghệ thuật siêu ngôn ngữ: cái ý cái tứ nằm bên ngoài bài thơ được thể hiện qua những lời thơ câu thơ đơn sơ mộc mạc nằm ở  bên trong. Mà những ý những  tứ kia thường khá "nặng" và sâu. Cái vĩ mô được gói gọn vào cái vi mô "ý tại ngôn ngoại". Khéo đến độ không còn dấu vết của sự khéo. Đặc biệt Cảnh Trà làm thơ khá đều tay trong tập thơ này. Song le tính chất trụ cột để Những Cơn Mưa thật sự đạt tới tính thơ lại nằm ở xúc cảm yêu thương vô cùng nồng nàn chân thật của tác giả về đối tượng thơ của mình như trên đã nói ...

Có thể nói tóm lại rằng Cảnh Trà có một phong cách thơ lạ và mới qua tập Những Cơn Mưa. Cái lạ cái mới ấy đi ra từ kiểu tư duy và xúc cảm thơ thiên về phân tích - quy nạp nhiều hơn. Điều ít gặp ở vườn thơ Tây Ninh hiện nay. Và tất nhiên đây chỉ là một trong nhiều phong cách thơ mà giới làm thơ ở Tây Ninh đang sở hữu. Mong và chúc thơ Cảnh Trà ngày một thăng hoa đẹp hơn hay hơn trong mô thức thẩm mỹ riêng biệt đặc sắc mà mình đang có.

                                                             năm 2008

                                                                            

 

Ns : Nguyễn Ngọc Tiến

Dung la co ca 100 bai tho hay > nhung moi doc duoc 10 bai thi phai di roi.
lan sau se ghe doc tiep.
Than men