BÚT KÝ: MÍA ĐẮNG - LA NGẠC THỤY

 

Mía đắng!

                                                      Bút ký: La Ngạc Thuỵ

 Đọc bài báo "Diện tích mía "Thấp kỷ lục" từ trước đến nay" trên báo Tây Ninh tôi không tin nên quyết định trở lại thăm vùng nguyên liệu mía ở ba xã Tân Phong Trà Vong và Mỏ Công thuộc huyện Tân Biên.

Đây là vùng nguyên liệu mía trọng điểm của tỉnh được dòng nước ngọt từ Lòng hồ Dầu Tiếng xé đất nối dòng với tuyến kênh Tân Hưng tưới mát nhiều năm qua đã biến những vùng đất thấp bàu trũng trồng lúa năng suất thấp thành cánh đồng mía bạt ngàn đạt năng suất từ 80 - 100 tấn/ha cá biệt có nơi lên 150 tấn/ha. Đời sống người dân trồng mía theo đó cũng nâng dần lên thấy rõ. Vậy thì tại sao nông dân trồng mía lại phá bỏ cây mía trồng các loại cây khác?

Đúng theo báo Tây Ninh đã đăng tải diện tích mía ở Tây Ninh đã giảm đến độ không ngờ khiến lòng tôi chợt nghe hụt hẩng. Đi giữa vùng mía bạt ngàn mà nghe như trong gió phảng phất mùi mía đắng một vị đắng không thể chấp nhận giữa vùng bao năm qua được mệnh danh là "ngọt hoá" này.

 Những ngày cuối tháng sáu trời đã bắt đầu trút những cơn mưa lớn tăng độ ẩm cho đất cũng là thời điểm để mía tích đường vươn mình lên cao. Hai bên đường 793 bạt ngàn những cánh đồng mía lã lơi ngọn đùa cùng gió. Nhớ lại những ngày này của hai năm về trước khi đứng trước vùng nguyên liệu mía bạt ngàn tôi cứ tưởng như mơ. Bởi lẽ hơn bốn năm về trước nữa nơi đây là cánh đồng lúa năng suất chỉ đạt từ 2 - 2 5 tấn/ha nông dân lỗ lã đến mức phải bỏ đất hoang hoá. Thực hiện chủ trương của tỉnh nông dân đã  chuyển cây mía từ vùng đất cao xuống đây đã biến nơi này trở thành vùng nguyên liệu mía có tưới năng suất cao nhất tỉnh. Lúc ấy tôi rất tâm đắc với khổ thơ của anh Vũ Miên Thảo: "... Lặn lội tìm em em mất hút. Bão ở đâu mà mưa ở đây. Trên con đường đến nông truờng mía. Chỉ có ta và lá quyện nhau bay". Đúng là khi bước vào vùng nguyên liệu mía trời trở nên rộng mênh mông gió cứ thổi lùa đùa lá mía chập chờn như sóng biển ngọn mía lã lơi cùng nắng phản chiếu trên thảm lá xanh rung động trông như bão trông như mưa. Tôi quá bé nhỏ đứng nhìn cũng chập chờn theo gió theo nắng và cùng quyện nhau bay. Vậy mà bây giờ giữa vùng mía bạt ngàn đó đã có mì cao su và cả lúa đan xen tranh nhau mọc lên theo ý thức bất đồng của người dân trồng mía.

Sau khi tỉnh Tây Ninh có chủ trương xây dựng và phát triển vùng nguyên liệu mía chuyển cây mía từ vùng đất cao xuống vùng đất thấp để phát huy hiệu quả của dòng nước mát ngọt của Lòng hồ Dầu Tiếng - hệ thống thuỷ lợi lớn nhất nước này. Đồng thời tỉnh và các nhà máy cũng ban hành nhiều chủ trương chính sách nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho cây mía phát triển. Từ đó đã khuyến khích nông dân mạnh dạn đầu tư thâm canh tăng năng suất và chất lượng mía đường áp dụng các giống mía mới và các quy trình kỹ thuật tiên tiến hợp đồng và thực hiện hợp đồng đầu tư và tiêu thụ sản phẩm với các nhà máy đã biến huyện nghèo Tân Biên trở thành vùng đất hứa. Nếu như trước năm 2004 diện tích cây mía toàn huyện là 8.406 ha năng suất bình quân chỉ đạt 45 tấn/ha trong đó đất thấp chỉ có 3.309 ha thì đến năm 2006 nông dân đã chuyển đổi nâng diện tích trồng mía lên 8.659 ha trong đó vùng đất thấp tăng lên 7.887 7 ha năng suất cũng tăng dần lên. Theo kế hoạch đến năm 2010 sẽ chuyển toàn bộ diện tích mía từ vùng cao xuống vùng thấp với tổng diện tích là 11.451 ha. Nhìn chung diện tích mía ở Tân Biên đã phát triển đúng hướng đúng quy hoạch đưa năng suất chất lượng mía ngày càng tăng lên. Thế nhưng sang năm 2007 diện tích mía giảm đột ngột chỉ còn 6.020 2 ha trong đó diện tích vùng đất thấp còn 5.646 7 ha. Chưa chịu dừng lại ở đó theo thống kê điều tra mới nhất tính đến ngày 7.4.2008 của Phòng Kinh tế huyện Tân Biên thì diện tích mía toàn huyện đã thực sự giảm mạnh chỉ còn 3.930 8 ha. Như vậy so với năm 2006 thì diện tích mía ở Tân Biên giảm 4.729 ha (hơn 45%). Tính chung cả tỉnh năm 2006 diện tích mía hơn 30.000 ha thì nay chỉ còn hơn 17.000 ha. Nguyên nhân vì sao diện tích mía ở Tân Biên nói riêng và cả tỉnh nói chung giảm mạnh như thế?

Đặt ra câu hỏi để hôm nay trở lại thăm Tân Biên tôi quyết tìm cho rõ ngọn nguồn. Anh Trần Thanh Tra Chủ tịch UBND xã Mỏ Công ngày nào đã hùng hồn phát biểu với tôi bằng cả tâm huyết của một người lãnh đạo xã chịu trách nhiệm tuyên truyền vận động người dân chuyển đổi cây trồng để xây dựng vùng nguyên liệu mía có tưới với mong ước cuộc sống người dân ngày càng được nâng lên theo đà phát triển của cây mía. Vậy mà nay trở lại chính anh đã gieo vào lòng tôi nỗi bất ngờ nhất. Anh bức xúc: "Nguyên nhân cơ bản nhất đã kéo giảm diện tích mía không ai khác chính là do các nhà máy chế biến mía đường trong tỉnh phát lệnh thu hoạch mía một cách "quái lạ" nhất từ trước đến nay". Mặc cho tôi ngạc nhiên anh tiếp tục buông những lời cay đắng: " Để vận động người dân trồng mía các nhà máy đã "trải thảm" mời gọi với nhiều chủ trương chính sách. Nhưng đến khi thu hoạch thì họ tìm mọi cách "bóp chẹt" nông dân. Chính tôi cũng là nạn nhân của họ. Tôi hợp đồng trồng chỉ có 1 6 ha mía những năm trước chỉ thu hoạch hai ngày là xong vậy mà năm qua với lệnh thu hoạch mỗi ngày một xe của nhà máy thời gian thu hoạch đã kéo dài hơn tuần lễ. Chẳng những tốn công sức theo dõi nhân công thu hoạch mà còn ảnh hưởng đến việc chăm sóc mía gốc vì khi thu hoạch xong thì những nơi thu hoạch trước mía gốc đã lên mầm. Người dân không phá bỏ mía trồng cây khác mới là chuyện lạ".

Anh Nguyễn Văn Nguyên ngụ ở xã Trà Vong là một gia đình nông dân trồng mía "nòi". Có thể nói gia đình anh "ăn nên làm ra" cũng nhờ cây mía. Khi tôi đến thăm thì ruộng mía với diện tích 4 5 ha cách nay hai năm nay chỉ còn phân nửa. Anh đã phá bỏ mía gốc vụ rồi chuyển sang trồng lúa. Khi vùng đất Trà Vong này chưa trở thành vùng nguyên liệu mía gia đình anh Nguyên đã sống với cây mía. Bên mâm rượu chỉ có con cá lóc nướng trui tát dưới đìa và dĩa rau muống hái dưới ruộng trước nhà anh khề khà tâm sự. Trước đây lâu lắm rồi cây mía là cây thứ hai cho thu nhập chính của gia đình tôi. Đã bao đời sống bằng nghề làm ruộng. Cây lúa đảm bảo đủ gạo ăn phụ với rau màu bán chạy chợ. Còn cây mía bán tích luỹ để mua sắm tiện nghi và xây cất nhà ... Mỗi năm đến khoảng tháng chạp ruộng mía nở đầy bông trắng. Tháng chạp cũng là tháng gia đình tôi bận rộn nhất trong năm; thu hoạch vụ lúa mùa gieo sạ tiếp vụ đông xuân vừa thu hoạch mía. Tết Nguyên đán năm nào nhà tôi cũng dư tiền mua sắm Tết. Những năm qua cũng vậy dù giá mía không ổn định tôi cũng đã chuyển trồng mía hết diện tích đất. Bởi tôi quá "ghiền" mùi mía...

Tôi đưa tay đón ly rượu anh đưa chận ngang:

- Hơn hai năm qua giá mía đã ổn định có lợi cho nông dân năng suất cũng tăng cao gấp đôi sao anh vẫn phá bỏ mía trở lại trồng lúa?

Như chạm vào nỗi bức xúc đúng dịp nên anh trút cả vào tôi:

- Cho dù giá cả vẫn bấp bênh và chưa đồng tình với cách tính chữ đường trừ tạp chất của nhà máy nhưng do năng suất tăng cao có lãi; đặc biệt trồng mía vẫn nhàn nhã hơn trồng lúa nên tôi chọn cây mía. Cứ nghĩ từ đây mình sẽ yên tâm sống cùng cây mía. Vậy mà ...

Anh Nguyên ngừng nói đưa tay nhận ly rượu tôi vừa rót ngậm ngùi nhìn sang ruộng lúa cạnh nhà rồi trút cả nỗi lòng:

- Chuyện phát lệnh thu hoạch mía mỗi ngày một xe của các nhà máy chỉ là "giọt nước tràn ly" thôi anh ạ mía giảm mạnh trong năm nay là từ đó. Thật sự thì bà con trồng mía đã có ý định chuyển sang trồng cây khác từ lâu rồi từ lúc giá mì giá lúa tăng lên. Anh thử nghĩ xem cho dù cuối vụ "năm ngoái" có nhà máy đã mạnh dạn công bố nâng giá mía lên 500.000 đồng/tấn mía cây để "hấp dẫn" nông dân ngưng phá bỏ mía gốc. Nhưng so sánh thu nhập từ các loại cây khác thì mức chênh lệch vẫn khá cao. Này nhé với 1 ha mía năng suất 60 tấn/ha giá thu mua là 500.000 đồng/tấn mía cây thì lãi chưa đến 6 triệu đồng. Đó là chưa kể đến tình trạng rủi ro mía cháy thời tiết không thuận lợi.. Trong khi đó nếu trồng mì chỉ cần đạt năng suất 25 tấn/ha thì cũng lãi hơn 15 triệu đồng. Còn trồng lúa như gia đình tôi năng suất chỉ cần đạt 4 5 tấn/ha vẫn lãi hơn 8 triệu đồng mỗi vụ mỗi năm 3 vụ tôi lãi đến 24 triệu đồng. Không chuyển sang trồng mía thì chỉ có điên mà thôi!

Không hiểu do men rượu hay lời trần tình của anh Nguyên quá hợp tình hợp lý mà tôi cũng gật gù nói theo:

- Đúng là điên mới giữ lại mía!

Trời dần xuống thấp tiệc rượu cũng đã tàn. Tôi bâng quơ nhìn đám mía đang vô tư ngậm nước tích đường vươn mình lên cao bên cạnh ruộng lúa hè thu đang chuyển dạ trổ đòng khoe màu lá xanh thẩm như báo hiệu một vụ lúa bội thu của gia đình anh Nguyên mà sao lòng vẫn trống trải quá! Đến khi nghe anh Nguyễn Đắc Hùng Trưởng Phòng Kinh tế huyện Tân Biên lý giải tôi mới thật sự thông cảm với nỗi lòng của người dân trồng mía. Anh Hùng đã trầm ngâm một lúc lâu rồi mới nói như để trần tình:

-Những năm qua tỉnh và huyện đã đầu tư xây dựng hoàn chỉnh các tuyến kênh tưới tiêu Tân Hưng Tha La TB1 TB2; nâng cấp các tuyến đường liên xã liên vùng:793 785 đường Thạnh Tây Hoà Hiệp... hỗ trợ lãi suất vốn vay cho nông dân trồng mía với mức 388.800 đồng/ha. Chỉ tính riêng kinh phí hỗ trợ lãi suất đến nay đã lên đến hơn 2 182 tỷ đồng. Ngoài ra còn tổ chức chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật đến nông dân kể cả việc theo dõi phát hiện và xử lý nghiêm những trường hợp đốt mía lấy cắp ngọn mía cho bò ăn mót mía và thu gom mía mót ... đã động viên nông dân phát triển vùng nguyên liệu mía. Nói chung là tỉnh và huyện đã đầu tư hết sức mình. Nay đứng trước thực trạng nông dân phá bỏ cây mía trồng các loại cây khác ai mà không đau xót? Thế nhưng "lực bất tòng tâm!".

Qua quá trình tìm hiểu thực tế và qua nhận định của anh Hùng thì đúng là do cây mía hiện nay chưa đủ sức cạnh tranh với các loại cây trồng khác như mì lúa hoa màu ... Bên cạnh đó phương thức tính chữ đường trừ tạp chất của các nhà máy chưa hợp lý chưa áp dụng kế hoạch trồng các giống mía rãi vụ cho nên dẫn đến thực trạng thu hoạch đồng loạt mà thu hoạch đồng loạt thì buộc lòng các nhà máy phải tính đến chuyện phát lệnh thu hoạch sao cho công bằng. Nhưng rất tiếc cũng từ chuyện phát lệnh thu hoạch đó khiến nông dân trồng mía đã nản lòng càng bất mản hơn. Và đây cũng là vấn đề then chốt nhất của năm qua dẫn đến thực trạng nông dân "tẩy chay" cây mía. Phương thức thu hoạch mía này làm cho nông dân bức xúc  không còn tín nhiệm nhà máy bởi thời gian thu hoạch kéo dài ảnh hưởng đến năng suất chữ đường chăm sóc mía gốc. Công thu hoạch và xe vận chuyển mía cũng góp phần gây nhiều phiền hà cho chủ mía đã tạo mâu thuẫn và đối kháng giữa người trồng mía và nhà máy. Nếu những nguyên nhân này chưa cải thiện thì diện tích mía sẽ tiếp tục giảm mạnh trong năm 2008 và trong những năm tới. Chủ trương xây dựng vùng nguyên liệu mía có tưới đạt năng suất cao gần hoàn thành của huyện Tân Biên sẽ  bị "phá sản".

Rời vùng nguyên liệu mía Tân Biên lòng tôi vẫn ngổn ngang trăm mối cuối cùng đọng lại trong tôi câu hỏi: "Làm thế nào để động viên nông dân trở lại trồng mía?". Và tự nói với lòng mình: "Quy luật thị trường thật nghiệt ngã làm sao!".

ngacthuy

ngạc thụy

Cám ơn lời khen của Ngo Thanh Van. Chú cháu mình có thể giao lưu bài viết với nhau để nhà mình ngày càng thêm phong phú.
Tình thân.

ngothanhvan

Kính chú Ngạc Thụy

Blog của chú phong phú thật đấy chú ạ. Cháu vừa đi dạo một vòng thấy lôi cuốn lắm. Chú đầu tư cho blog nhiều thật. Cảm ơn chú ghé thăm nhà cháu. Cháu biết nhà chú rồi thỉnh thoảng qua thăm chú. Chúc chú khỏe và vui nhé!

ngacthuy

ngacthuy

Gửi Thy Đường. Chắc có lẽ khg có liên quan đâu. Vì trang Web này là "www.datdung.tk". Nhưng dù chẳng liên quan Đường cứ viết bài nếu đúng theo tôn chỉ mục đích của Đất Đứng" thì sẽ đc tải lên thôi. Cứ đọc những chuyên mục rồi tham gia. Đ Đ mong đón nhận sự cộng tác của Đường. Thân.

ngacthuy

ngạc thụy

Gửi Thy Đường. Chắc có lẽ khg có liên quan đâu. Vì trang Web này là "www.datdung.tk". Nhưng dù chẳng liên quan Đường cứ viết bài nếu đúng theo tôn chỉ mục đích của Đất Đứng" thì sẽ đc tải lên thôi. Cứ đọc những chuyên mục rồi tham gia. Đ Đ mong đón nhận sự cộng tác của Đường. Thân.

thyduong

Anh Ngạc thụy ơi
Đường có 1 người bạn ở Nữu ước giới thệiu hãy vào trang web "datdung.dot" để cùng tham gia viết truyện theo ý thích nối bài với thiên hạ. Ko biết có liên quan gì đến blog Đất đứng của anh ko

ngacthuy

ngạc thụy

Cám ơn Lê Công đã ghé thăm Đất Đứng và những lời động viên. Mong LC thường xuyên ghé thăm. Tình thân.

Lê Công

Gửi La Ngạc Thụy

Đọc bút ký mà thương cho một vùng đất trồng mía. Cảm ơn anh đã đem đến cho bạn đọc blog những bút ký hay